• ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ ।

  ధర్మక్షేత్రే కురుక్షేత్రే
  సమవేతా యుయుత్సవః ।
  మామకాః పాండవాశ్చైవ
  కిమకుర్వత సంజయ ।। 1-1 ।।

• సంజయ ఉవాచ ।

  దృష్ట్వా తు పాండవానీకం
  వ్యూఢం దుర్యోధనస్తదా ।
  ఆచార్య ముపసంగమ్య
  రాజా వచనమబ్రవీత్ ।। 1-2 ।।
• పశ్యైతాం పాండుపుత్రాణామ్
  ఆచార్య మహతీం చమూమ్ ।
  వ్యూఢాం ద్రుపదపుత్రేణ
  తవ శిష్యేణ ధీమతా ।। 1-3 ।।
• అత్ర శూరా మహేష్వాసా
  భీమార్జునసమా యుధి ।
  యుయుధానో విరాటశ్చ
  ద్రుపదశ్చ మహారథః ।। 4 ।।
• ధృష్టకేతుశ్చేకితానః
  కాశిరాజశ్చ వీర్యవాన్ ।
  పురుజిత్ కుంతిభోజశ్చ
  శైబ్యశ్చ నరపుంగవః ।। 5 ।।
• యుధామన్యుశ్చ విక్రాంత
  ఉత్తమౌజాశ్చ వీర్యవాన్ ।
  సౌభద్రో ద్రౌపదేయాశ్చ
  సర్వ ఏవ మహారథాః ।। 6 ।।
• అస్మాకం తు విశిష్టా యే
  తాన్నిబోధ ద్విజోత్తమ ।
  నాయకా మమ సైన్యస్య
  సంజ్ఞార్థం తాన్ బ్రవీమి తే ।। 7 ।।
• భవాన్ భీష్మశ్చ కర్ణశ్చ
  కృపశ్చ సమితింజయః ।
  అశ్వత్థామా వికర్ణశ్చ
  సౌమదత్తిస్తథైవ చ ।। 8 ।।
• అన్యే చ బహవః శూరా
  మదర్థే త్యక్తజీవితాః ।
  నానాశస్త్ర ప్రహరణాః
  సర్వే యుద్ధవిశారదాః ।। 9 ।।
• అపర్యాప్తం తదస్మాకం
  బలం భీష్మాభిరక్షితమ్।
  పర్యాప్తం త్విదమేతేషాం
  బలం భీమాభిరక్షితం ।। 10 ।।
• అయనేషు చ సర్వేషు
  యథాభాగమవస్థితాః ।
  భీష్మమేవాభిరక్షంతు
  భవంతః సర్వ ఏవ హి ।। 11 ।।
• తస్య సంజనయన్ హర్షం
  కురువృద్ధః పితామహః ।
  సింహనాదం వినద్యోచ్చైః
  శంఖం దధ్మౌ ప్రతాపవాన్ ।। 12 ।।
• తతః శంఖాశ్చ భేర్యశ్చ
  పణవానకగోముఖాః ।
  సహసైవాభ్యహన్యంత
  స శబ్దస్తుములోఽభవత్ ।। 13 ।।
• తతః శ్వేతైర్హయైర్యుక్తే
  మహతి స్యందనే స్థితౌ ।
  మాధవః పాండవశ్చైవ
  దివ్యౌ శంఖౌ ప్రదధ్మతుః ।। 14 ।।
• పాంచజన్యం హృషీకేశో
  దేవదత్తం ధనంజయః ।
  పౌండ్రం దధ్మౌ మహాశంఖం
  భీమకర్మా వృకోదరః ।। 15 ।।
• అనంతవిజయం రాజా
  కుంతీపుత్రో యుధిష్ఠిరః ।
  నకులః సహదేవశ్చ
  సుఘోషమణిపుష్పకౌ ।। 16 ।।
• కాశ్యశ్చ పరమేష్వాసః
  శిఖండీ చ మహారథః ।
  ధృష్టద్యుమ్నో విరాటశ్చ
  సాత్యకిశ్చాపరాజితః ।। 17 ।।
• ద్రుపదో ద్రౌపదేయాశ్చ
  సర్వశః పృథివీపతే ।
  సౌభద్రశ్చ మహాబాహుః
  శంఖాన్ దధ్ముః పృథక్ పృథక్ ।। 18 ।।
• స ఘోషో ధార్తరాష్ట్రాణాం
  హృదయాని వ్యదారయత్ ।
  నభశ్చ పృథివీం చైవ
  తుములో వ్యనునాదయన్ ।। 19 ।।
• అథ వ్యవస్థితాన్ దృష్ట్వా
  ధార్తరాష్ట్రాన్ కపిధ్వజః ।
  ప్రవృత్తే శస్త్రసంపాతే
  ధనురుద్యమ్య పాండవః ।। 20 ।।
• హృషీకేశం తదా వాక్యం
  ఇదమాహ మహీపతే
  

  అర్జున ఉవాచ ।

  సేనయోరుభయోర్మధ్యే
  రథం స్థాపయ మేఽచ్యుత ।। 21 ।।
• యావదేతాన్ నిరీక్షేఽహం
  యోద్ధుకామానవస్థితాన్ ।
  కైర్మయా సహ యోద్ధవ్యమ్
  అస్మిన్ రణసముద్యమే ।। 22 ।।
• యోత్స్యమానానవేక్షేఽహం
  య ఏతేఽత్ర సమాగతాః ।
  ధార్తరాష్ట్రస్య దుర్బుద్ధేః
  యుద్ధే ప్రియచికీర్షవః ।। 23 ।।

• సంజయ ఉవాచ ।

  ఏవముక్తో హృషీకేశో
  గుడాకేశేన భారత ।
  సేనయోరుభయోర్మధ్యే
  స్థాపయిత్వా రథోత్తమమ్ ।। 24 ।।
• భీష్మద్రోణప్రముఖతః
  సర్వేషాం చ మహీక్షితామ్ ।
  ఉవాచ పార్థ పశ్యైతాన్
  సమవేతాన్ కురూనితి ।। 25 ।।
• తత్రాపశ్యత్ స్థితాన్ పార్థః
  పితౄనథ పితామహాన్ ।
  ఆచార్యాన్ మాతులాన్ భ్రాతౄన్
  పుత్రాన్ పౌత్రాన్ సఖీంస్తథా ।। 26 ।।
• శ్వశురాన్ సుహృదశ్చైవ
  సేనయోరుభయోరపి ।
  తాన్ సమీక్ష్య స కౌంతేయః
  సర్వాన్ బంధూనవస్థితాన్ ।। 27 ।।
• కృపయా పరయావిష్టో
  విషీదన్నిదమబ్రవీత్ ।

  అర్జున ఉవాచ ।

  దృష్ట్వేమం స్వజనం కృష్ణ
  యుయుత్సుం సముపస్థితమ్ ।। 28 ।।
• సీదంతి మమ గాత్రాణి
  ముఖం చ పరిశుష్యతి ।
  వేపథుశ్చ శరీరే మే
  రోమహర్షశ్చ జాయతే ।। 29 ।।
• గాండీవం స్రంసతే హస్తాత్
  త్వక్చైవ పరిదహ్యతే ।
  న చ శక్నోమ్యవస్థాతుం
  భ్రమతీవ చ మే మనః ।। 30 ।।
• నిమిత్తాని చ పశ్యామి
  విపరీతాని కేశవ ।
  న చ శ్రేయోఽనుపశ్యామి
  హత్వా స్వజనమాహవే ।। 31 ।।
• న కాంక్షే విజయం కృష్ణ
  న చ రాజ్యం సుఖాని చ ।
  కిం నో రాజ్యేన గోవింద
  కిం భోగైర్జీవితేన వా ।। 32 ।।
• యేషామర్థే కాంక్షితం నో
  రాజ్యం భోగాః సుఖాని చ ।
  త ఇమేఽవస్థితా యుద్ధే
  ప్రాణాంస్త్యక్త్వా ధనాని చ ।। 33 ।।
• ఆచార్యాః పితరః పుత్రా
  స్తథైవ చ పితామహాః ।
  మాతులాః శ్వశురాః పౌత్రాః
  శ్యాలాః సంబంధిన స్తథా ।। 34 ।।
• ఏతాన్న హంతుమిచ్ఛామి
  ఘ్నతోఽపి మధుసూదన ।
  అపి త్రైలోక్యరాజ్యస్య
  హేతోః కిం ను మహీకృతే ।। 35 ।।
• నిహత్య ధార్తరాష్ట్రాన్నః
  కా ప్రీతిః స్యాజ్జనార్దన ।
  పాపమేవాశ్రయేదస్మాన్
  హత్వైతానాతతాయినః ।। 36 ।।
• తస్మాన్నార్హా వయం హంతుం
  ధార్తరాష్ట్రాన్ స్వబాంధవాన్ ।
  స్వజనం హి కథం హత్వా
  సుఖినః స్యామ మాధవ ।। 37 ।।
• యద్యప్యేతే న పశ్యంతి
  లోభోపహతచేతసః ।
  కులక్షయకృతం దోషం
  మిత్రద్రోహే చ పాతకమ్ ।। 38 ।।
• కథం న జ్ఞేయమస్మాభిః
  పాపాదస్మాన్నివర్తితుమ్ ।
  కులక్షయకృతం దోషం
  ప్రపశ్యద్భిర్జనార్దన ।। 39 ।।
• కులక్షయే ప్రణశ్యంతి
  కులధర్మాః సనాతనాః ।
  ధర్మే నష్టే కులం కృత్స్నమ్
  అధర్మోఽభిభవత్యుత ।। 40 ।।
• అధర్మాభిభవాత్ కృష్ణ
  ప్రదుష్యంతి కులస్త్రియః ।
  స్త్రీషు దుష్టాసు వార్ష్ణేయ
  జాయతే వర్ణసంకరః ।। 41 ।।
• సంకరో నరకాయైవ
  కులఘ్నానాం కులస్య చ ।
  పతంతి పితరో హ్యేషాం
  లుప్తపిండోదకక్రియాః ।। 42 ।।
• దోషైరేతైః కులఘ్నానాం
  వర్ణసంకరకారకైః ।
  ఉత్సాద్యంతే జాతిధర్మాః
  కులధర్మాశ్చ శాశ్వతాః ।। 43 ।।
• ఉత్సన్నకులధర్మాణాం
  మనుష్యాణాం జనార్దన ।
  నరకేఽనియతం వాసో
  భవతీత్యనుశుశ్రుమ ।। 44 ।।
• అహో బత మహత్పాపం
  కర్తుం వ్యవసితా వయమ్ ।
  యద్రాజ్యసుఖలోభేన
  హంతుం స్వజనముద్యతాః ।। 45 ।।
• యది మామప్రతీకారమ్
  అశస్త్రం శస్త్రపాణయః ।
  ధార్తరాష్ట్రా రణే హన్యుః
  తన్మే క్షేమతరం భవేత్ ।। 46 ।।

• సంజయ ఉవాచ ।

  ఏవముక్త్వార్జునః సంఖ్యే
  రథోపస్థ ఉపావిశత్ ।
  విసృజ్య సశరం చాపం
  శోకసంవిగ్నమానసః ।। 47 ।।

• సంజయ ఉవాచ |
  తం తథా కృపయావిష్టమ్
  అశ్రుపూర్ణాకులేక్షణమ్ |
  విషీదంతమిదం వాక్యమ్
  ఉవాచ మధుసూదనః ||1||
• శ్రీభగవానువాచ |
  కుతస్త్వా కశ్మలమిదం
  విషమే సముపస్థితమ్ |
  అనార్యజుష్టమస్వర్గ్యమకీర్తికరమర్జున ||2||
---------------------------------
• క్లైబ్యం మా స్మ గమః పార్థ
  నైతత్త్వయ్యుపపద్యతే |
  క్షుద్రం హృదయదౌర్బల్యం
  త్యక్త్వోత్తిష్ఠ పరంతప ||3||
• అర్జున ఉవాచ |
  కథం భీష్మమహం సాంఖ్యే
  ద్రోణం చ మధుసూదన |
  ఇషుభిః ప్రతియోత్స్యామి
  పూజార్హావరిసూదన ||4||
• గురూనహత్వా హి మహానుభావాన్
  శ్రేయో భోక్తుం భైక్ష్యమపీహ లోకే |
  హత్వార్థకామాంసు గురునిహైవ
  భుంజీయ భోగానఽరుధిరప్రదిగ్ధాన్ ||5||
• న చైతద్విద్మః కతరన్నో గరీయో
  యద్వా జయేమ యద్వా నో జయేయుః |
  యానేవ హత్వా న జిజీవిషామస్తేఽవస్థితాః ప్రముఖే ధార్తరాష్ట్రాః ||6||
--------------
• కార్పణ్యదోషోపహతస్వభావః పృచ్ఛామి త్వాం ధర్మసంమూఢచేతాః |
  యచ్ఛ్రేయః స్యాన్నిశ్చితం బ్రూహి తన్మే శిష్యస్తేఽహం శాధి మాం త్వాం ప్రపన్నమ్ ||7||
• న హి ప్రపశ్యామి మమాపనుద్యాద్యచ్ఛోకముచ్ఛోషణమింద్రియాణాం |
  అవాప్య భూమావసపత్నమృద్ధం రాజ్యం సురాణామపి చాధిపత్యమ్ ||8||
• సంజయ ఉవాచ |
  ఏవముక్త్వా హృషీకేశం గుడాకేశః పరంతప |
  న యోత్స్య ఇతి గోవిందముక్త్వా తూష్ణీం బభూవ హ ||9||
• తమువాచ హృష్ణీశః ప్రహసన్నివ భారత్ |
  సేనయోరుభయోర్మధ్యే విషీదంతమిదం వచః ||10||
• శ్రీభగవానువాచ |
  అశోచ్యానన్వశోचస్త్వం ప్రజ్ఞావాదాంశ్చ భాషసే |
  గతాసూనగతాసూంశ్చ నానుశోచంతి పండితాః ||11||
• న త్వేవాహం జాతు నాసం న త్వం నేమే జనాధిపాః |
  న చైవ న భవిష్యామః సర్వే వయమతః పరమ్ ||12||
• దేహినోఽస్మిన్యథా దేహే కౌమారం యౌవనం జరా |
  తథా దేహాంతరప్రాప్తిర్ధీరస్తత్ర న ముహ్యతి ||13||
• మాత్రాస్పర్శాస్తు కౌంతేయ శీతోష్ణసుఖదుఃఖదాః |
  ఆగమాపాయినోఽనిత్యాస్తాంస్తితిక్షస్వ భారత్ ||14||
• యం హి న వ్యథయంత్యేతే పురుషం పురుషర్షభ |
  సమదుఃఖసుఖం ధీరం సోఽమృతత్వాయ కల్పతే ||15||
• నాసతో విద్యతే భావో నాభావో విద్యతే సతః |
  ఉభయోరపి దృష్టోఽంతస్త్వనయోస్తత్త్వదర్శిభిః ||16||
• అవినాశి తు తద్విద్ధి యేన సర్వమిదం తతమ్ |
  వినాశమవ్యయస్యాస్య న కశ్చిత్కర్తుమఃర్హతి ||17||
• అంతవంత ఇమే దేహా నిత్యస్యోక్తాః శరీరిణః |
  అనాశినోఽప్రమేయస్య తస్మాద్యుధ్యస్వ Bharat ||18||
• య ఏనం వేత్తి హంతారం యశ్చైనం మన్యతే హతమ్ |
  ఉభౌ తౌ న విజానీతో నాయం హంతి న హన్యతే ||19||
• న జాయతే మ్రియతే వా కదాచిన్నాయం భూత్వా భవితా వా న భూయః |
  అజో నిత్యః శాశ్వతోఽయం పురాణో న హన్యతే హన్యమానే శరీరే ||20||
• వేదావినాశినం నిత్యం య ఏనమజమవ్యయమ్ |
  అథం స పురుషః పార్థ కం ఘాతయతి హంతి కమ్ ||21||
• వాసాంసి జీర్ణాని యథా విహాయ నవాని గృహ్ణాతి నరోఽపరాణి |
  తథా శరీరాణి విహాయ జీర్ణాన్యన్యాని సంయాతి నవాని దేహీ ||22||
• నైనం ఛిందంతి శస్త్రాణి నైనం దహతి పావకః |
  న చైనం క్లేదయంత్యాపో న శోషయతి మారుతః ||23||
• అచ్చేద్యోఽయమదాహ్యోఽయమక్లేద్యోఽశోష్య ఏవ చ |
  నిత్యః సర్వగతః స్థాణురచలోఽయం సనాతనః ||24||
• అవ్యక్తోఽయమచింత్యోఽయమవికార్యోఽయముచ్యతే |
  తస్మాదేవం విదిత్వైనం నానుశోచితుమఃర్హసి ||25||
• అథ చైనం నిత్యజాతం నిత్యం వా మన్యసే మృతమ్ |
  తథాపి త్వం మహాబాహో నైవం శోచితుమఃర్హసి ||26||
• జాతస్య హి ధ్రువో మృత్యుర్ధ్రువం జన్మ మృతస్య చ |
  తస్మాదపరిహార్యేఽర్థే న త్వం శోచితుమఃర్హసి ||27||
• అవ్యక్తాదీని భూతాని వ్యక్తమధ్యాని Bharat |
  అవ్యక్తనిధనాన్యేవ తత్ర కా పరిదేవనా ||28||
• ఆశ్చర్యవత్పశ్యతి కశ్చిదెనమాశ్చర్యవద్వదతి తథైవ చాన్యః |
  ఆశ్చర్యవచ్చైనమన్యః శృణోతి శ్రుత్వాప్యేనం వేద న చైవ కశ్చిత్ ||29||
• దేహీ నిత్యమవధ్యోఽయం దేహే సర్వస్య Bharat | తస్మాతం సర్వాణి భూతాని న త్వం శోచితుమఃర్హసి ||30||
• స్వధర్మమపి చావేక్ష్య న వికంపితుమఃర్హసి |
  ధర్మ్యాద్ధి యుద్ధాచ్ఛ్రేయోఽన్యత్క్షత్రియస్య న విద్యతే ||31||
• యదృచ్ఛయా చోపపన్నం స్వర్గద్వారమపావృతమ్ |
  సుఖినః క్షత్రియాః పార్థ లభంతే యుద్ధమీదృశమ్ ||32||
• అథ చేత్త్వమిమం ధర్మ్యం సంగ్రామం న కరిష్యసి |
  తతః స్వధర్మం కీర్తిం చ హిత్వా పాపమవాప్స్యసి ||33||
• అకీర్తించాపి భూతానీ కథయిష్యంతి తేఽవ్యయామ్ |
  సంభావితస్య చాకీర్తిర్మరణాదతిరిచ్యతే ||34||
• భయాద్రణాదు ఉపరతం మంస్యంతే త్వాం మహారథాః |
  యేషాం చ త్వం బహుమతో భూత్వా యాస్యసి లాఘవమ్ ||35||
• అవాచ్యవాదాంశ్చ బహూన్ వదిష్యంతి తవాహితాః |
  నిందంతస్తవ సామర్థ్యం తతో దుఃఖతరం ను కిమ్ ||36||
• హతో వా ప్రాప్స్యసి స్వర్గం జిత్వా వా భోక్ష్యసే మహీమ్ |
  తస్మాదుత్తిష్ఠ కౌంతేయ యుద్ధాయ కృతనిశ్చయః ||37||
• సుఖదుఃఖే సమే కృత్వా లాభాలాభౌ జయాజయౌ |
  తతో యుద్ధాయ యుజ్యస్వ నైవం పాపమవాప్స్యసి ||38||
• ఏషా తేఽభిహితా సాంక్యే బుద్ధిర్యోగే త్విమాం శృణు |
  బుద్ధ్యా యుక్తో యయా పార్థ కర్మబంధం ప్రచ్ఛిత్స్యసి ||39||
• నేహాభిక్రమనాశోఽస్తి ప్రత్యవాయో న విద్యతే |
  స్వల్పమప్యస్య ధర్మస్య త్రాయతే మహతో భయాత్ ||40||
• వ్యవసాయాత్మికా బుద్ధిః ఏకేహ కురునందన |
  బహుశాఖా హ్యనంతాశ్చ బుద్ధయోఽవ్యవసాయినామ్ ||41||
• యామిం పుష్పితాం వాచం ప్రవరంత్యవిపశ్చితః |
  వేదవాదరతాః పార్థ నాన్యదస్తీతి వాదినః ||42||
• కామాత్మానః స్వర్గపరా జన్మకర్మఫలప్రదామ్ |
  క్రియావిశేషబహులాం భోగైశ్వర్యగతిం ప్రతిః ||43||
• భోగైశ్వర్యప్రసక్తానాం తయాపహృతచేతసామ్ |
  వ్యవసాయాత్మికా బుద్ధిః సమాధౌ న విద్యతే ||44||
• త్రైగుణ్యవిషయా వేదా నిస్త్రైగుణ్యో భవార్జున |
  నిర్ద్వంద్వో నిత్యసత్త్వస్థో నిర్యోగక్షేమ ఆత్మవాన్ ||45||
• యావాన్ అర్థ ఉదపానే సర్వతః సముప్లుతోదకే |
  తావాన్సర్వేషు వేదేషు బ్రాహ్మణస్య విజానతః ||46||
• కర్మణ్యేవాధికారస్తే మా ఫలేషు కదాచన |
  మా కర్మఫలహేతుర్భూమా తే సంగోఽస్త్వకర్మణి ||47||
• యోగస్థః కురు కర్మాణి సంగం త్యక్త్వా ధనంజయ |
  సిద్ధ్యసిద్ధ్యోః సమో భూత్వా సమత్వం యోగ ఉచ్యతే ||48||
• దూరేన హ్యవరం కర్మ బుద్ధియోగాద్ధనంజయ |
  బుద్ధౌ శరణమన్విచ్ఛ కృపణాః ఫలహేతవః ||49||
• బుద్ధియుక్తో జహాతీహ ఉభే సుకృతదుష్కృతే |
  తస్మాదయోగాయ యుజ్యస్వ యోగః కర్మసు కౌశలమ్ ||50||
• కర్మజం బుద్ధియుక్తా హి ఫలం త్యక్త్వా మనీషిణః |
  జన్మబంధవినిర్ముక్తాః పదం గచ్ఛంత్యనామయమ్ ||51||
• యదా తే మోహకలిలం బుద్ధిర్వ్యతితరిష్యతి |
  తదా గంతాసి నిర్వేదం శ్రోతవ్యస్య శ్రుతస్య చ ||52||
• శ్రుతివిప్రతిపన్నా తే యదా స్థాస్యతి నిశ్చలా |
  సమాధావచలా బుద్ధిః తదా యోగమవాప్స్యసి ||53||
• అర్జున ఉవాచ |
  స్థితప్రజ్ఞస్య కా భాషా సమాధిస్తస్య కేశవ |
  స్థితధీః కిం ప్రభాషేత కిమాసీత వ్రజేత కిమ్ ||54||
• శ్రీభగవానువాచ |
  ప్రజహాతి యదా కామాన్ సర్వాన్పార్థ మనోగతాన్ |
  ఆత్మన్యేవాత్మనా తుష్టః స్థితప్రజ్ఞస్తదోచ్యతే ||55||
• దుఃఖేష్వనుద్విగ్నమనాః సుఖేషు విగతస్పృహః |
  వీతరాగభయక్రోధః స్థితధీర్మునిరుచ్యతే ||56||
• యః సర్వత్రానభిస్నెహస్తత్తత్తప్రాప్య శుభాశుభమ్ |
  నాభినందతి న ద్వేష్టి తస్య ప్రజ్ఞా ప్రతిష్ఠితా ||57||
• యదా సంహరతే చాయం కూర్మోఽఙ్గానీవ సర్వశః |
  ఇంద్రియాణీంద్రియార్థేభ్యస్తస్య ప్రజ్ఞా ప్రతిష్ఠితా ||58||
• విశయా వినివర్తంతే నిరాహారస్య దేహినః |
  రసవర్జం రసోఽప్యస్య పరందృష్ట్వా నివర్తతే ||59||
• యతతో హ్యపి కౌంతేయ పురుషస్య విపశ్చితః |
  ఇంద్రియాణి ప్రమాథీని హరంతి ప్రసభం మనః ||60||
• తాన్యసై యత్నయోఽపి సంయమ్య యుక్త ఆసీత మత్ పరః |
  వశేహి యస్యేంద్రియాణి తస్య ప్రజ్ఞా ప్రతిష్ఠితా ||61||
• ధ్యాయతో విషయాన్ పుంసః సంగస్తేషూపజాయతే |
  సంగాత్ సంజాయతే కామః కామాత్ క్రోధోఽభిజాయతే ||62||
• క్రోధాద్భవతి సంమోహః సంమోహాత్ స్మృతివిభ్రమః |
  స్మృతిభ్రంషాద్బుద్ధినాశో బుద్ధినాశాత్ ప్రణశ్యతి ||63||
• రాగద్వేషవియుక్తైస్తు విషయానింద్రియైశ్చరన్ |
  ఆత్మవశ్యైర్విధేయాత్మా ప్రసాదమధిగచ్ఛతి ||64||
• ప్రసాదే సర్వదుఃఖానాం హానిరస్యోపజాయతే |
  ప్రసన్నచేతసో హ్యాశు బుద్ధిః పరియవతిష్ఠతే ||65||
• నాస్తి బుద్ధిరయుక్తస్య న చాయుక్తస్య భావనా |
  నాభావయతః శాంతిరశాంతస్య కుతః సుఖమ్ ||66||
• ఇంద్రియాణాం హి చారతాం యన్మనః అనువిధీయతే |
  తదస్య హరతి ప్రజ్ఞాం వాయుర్నావమివాంభసి ||67||
• తస్మాద్యస్య మహాబాహో నిగృహీతాని సర్వశః |
  ఇంద్రియాణీంద్రియార్థేభ్యస్తస్య ప్రజ్ఞా ప్రతిష్ఠితా ||68||
• యా నిశా సర్వభూతానాం తస్యాం జాగర్తి సంయమీ |
  యస్యాం జాగ్రతి భూతాని సా నిశా పశ్యతో మునేః ||69||
• ఆపూర్యమాణమచలప్రతిష్ఠం సముద్రమాపః ప్రవిశంతి యద్వత్ |
  తద్వత్ కామా యం ప్రవిశంతి సర్వే స శాంతిమాప్నోతి న కామకామీ ||70||
• విహాయ కామాన్యః సర్వాన్ పుమాంశ్చరతి నిఃస్పృహః |
  నిర్మమో నిరహంకారః స శాంతిమధిగచ్ఛతి ||71||
• ఏషా బ్రాహ్మీ స్థితిః పార్థ నైనాం ప్రాప్య విముహ్యతే |
  స్థిత్వాస్యామంతకాళేఽపి బ్రహ్మనిర్వాణమృచ్ఛతి ||72||
ఓం తత్సదితి
శ్రీ మద్భగవద్గీతాసూపనిషత్సు
బ్రహ్మ విద్యాలయం యోగశాస్త్రే శ్రీకృష్ణార్జున సంవాదే
సాంఖ్య యోగో నామ ద్ద్వితీయోఽధ్యాయః

03 వ అధ్యాయం శ్లోకాలు

భగవద్గీత 3వ అధ్యాయం — **కర్మయోగము**

• అర్జునుడు ఉవాచ |

  జ్యాయసీ చెత్ కర్మణస్తే మతా బుద్ధిర్జనార్దన |
  తత్ కిమ్ కర్మణి ఘోరే మాం నియోజయసి కేశవ || 3.1 ||
• వ్యామిశ్రేణేవ వాక్యేన బుద్ధిం మోహయసీవ మే |
  తదేకం వద నిశ్చిత్య యేన శ్రేయోఽహమాప్నుయామ్ || 3.2 ||

• శ్రీభగవానువాచ |

  లోకేఽస్మిన్ ద్వివిధా నిష్ఠా పురా ప్రోక్తా మయానఘ |
  జ్ఞానయోగేన సాంక్యానాం కర్మయోగేన యోగినాం || 3.3 ||
• న కర్మణామనారంభాన్నైష్కర్మ్యం పురుషోఽశ్నుతే |
  న చ సన్న్యసనాదేవ సిద్ధిం సమధిగచ్ఛతి || 3.4 ||
• న హి కశ్చిత్ క్షణమపి జాతు తిష్ఠత్యకర్మకృత్ |
  కార్యతే హ్యవశః కర్మ సర్వః ప్రకృతిజైర్గుణైః || 3.5 ||
• కర్మేంద్రియాణి సంయమ్య య ఆస్తే మనసా స్మరన్ |
  ఇంద్రియార్థాన్ విమూఢాత్మా మిథ్యాచారః స ఉచ్యతే || 3.6 ||
• యస్త్వింద్రియాణి మనసా నియమ్యారభతేఽర్జున |
  కర్మేంద్రియైః కర్మయోగమసక్తః స విశిష్యతే || 3.7 ||
• నియతం కురు కర్మ త్వం కర్మ జ్యాయో హ్యకర్మణః |
  శరీరయాత్రాపి చ తే న ప్రసిద్ధ్యేదకర్మణః || 3.8 ||
• యజ్ఞార్థాత్ కర్మణోఽన్యత్ర లోకోఽయం కర్మబంధనః |
  తదర్థం కర్మ కౌంతేయ ముక్తసంగః సమాచర || 3.9 ||
• సహయజ్ఞాః ప్రజాః సృష్ట్వా పూరోవాచ ప్రజాపతిః |
  అనేన ప్రసవిష్యధ్వమేష వోఽస్త్విష్టకామధుక్ || 3.10 ||
• దేవాన్ భావయతానేన తే దేవా భావయంతు వః |
  పరస్పరం భావయంతః శ్రేయః పరమవాప్స్యథ || 3.11 ||
• ఇష్టాన్భోగాన్హి వో దేవా దాస్యంతే యజ్ఞభావితాః |
  తైర్దత్తానప్రదాయైభ్యో యో భుంక్తే స్తేన ఏవ సః || 3.12 ||
• యజ్ఞశిష్టాశినః సంతో ముచ్యంతే సర్వకిల్బిషైః |
  భుంజతే తే త్వఘం పాపా యె పచంత్యాత్మకారణాత్ || 3.13 ||
• అన్నాద్ భవంతి భూతాని పర్జన్యాదన్నసంభవః |
  యజ్ఞాద్ భవతి పర్జన్యో యజ్ఞః కర్మసముద్భవః || 3.14 ||
• కర్మ బ్రహ్మోద్భవం విద్ధి బ్రహ్మాక్షరసముద్భవం |
  తస్మాత్ సర్వగతం బ్రహ్మ నిత్యం యజ్ఞే ప్రతిష్ఠితం || 3.15 ||
• ఏవం ప్రభర్తితం చక్రం నానువర్తయతీహ యః |
  అఘాయురింద్రియారామో మోఘం పార్థ స జీవతి || 3.16 ||
• యస్త్వాత్మరతిరేవ స్యాదాత్మతృప్తశ్చ మానవః |
  ఆత్మన్యేవ చ సంతుష్టస్తస్య కార్యం న విద్యతే || 3.17 ||
• నైవ తస్య కృతేనార్థో నాకృతేనేహ కశ్చన |
  న చాస్య సర్వభూతేషు కశ్చిదర్థవ్యపాశ్రయః || 3.18 ||
• తస్మాదసక్తః సతతం కార్యం కర్మ సమాచర |
  అసక్తో హ్యాచరన్ కర్మ పరం ఆప్నోతి పూరుషః || 3.19 ||
• కర్మణైవ హి సంసిద్ధిమాస్తితా జనకాదయః |
  లోకసంగ్రహమేవాపి సంపశ్యన్ కర్తుమర్హసి || 3.20 ||
• యద్యదాచరతి శ్రేష్ఠస్తత్తదేవేతరో జనః |
  స యత్ప్రమాణం కురుతే లోకస్తదనువర్తతే || 3.21 ||
• న మే పార్థాస్తి కర్తవ్యం త్రిషు లోకేషు కించన |
  నానవాప్తమవాప్తవ్యం వర్త ఏవ చ కర్మణి || 3.22 ||
• యది హ్యహం న వర్తేయం జాతు కర్మణ్యతంద్రితః |
  మమ వర్త్మానువర్తంతే మనుష్యాః పార్థ సర్వశః || 3.23 ||
• ఉత్సీదేయురిమే లోకా న కుర్యాం కర్మ చేదహం |
  సంకరస్య చ కర్తా స్యాముపహన్యామిమాః ప్రజాః || 3.24 ||
• సక్తాః కర్మణ్యవిద్వాంసో యథా కుర్వంతి భారత |
  కుర్యాద్విద్వాంస్తథాసక్తశ్చికీర్షుర్లోకసంగ్రహం || 3.25 ||
• న బుద్ధిభేదం జనయేదజ్ఞానాం కర్మసంగినాం |
  జోషయేత్ సర్వకర్మాణి విద్యాన్ యుక్తః సమాచరన్ || 3.26 ||
• ప్రకృతేః కర్మణి సర్వషః
  అహంకారవిమూఢాత్మా కర్తాహమితి మన్యతే || 3.27 ||
• తత్త్వవిత్ తు మహాబాహో గుణకర్మవిభాగయోః |
  గుణా గుణేషు వర్తంత ఇతి మత్వా న సజ్జతే || 3.28 ||
• ప్రకృతిగుణసమ్మూఢాః సజ్జంతే గుణకర్మసు |
  తానకృతస్నో విధ్వంసన్ కృత్స్నవిన్న వినీయుయాత్ || 3.29 ||
• మయి సర్వాణి కర్మాణి సన్న్యస్యాధ్యాత్మచేతసా |
  నిరాశీర్నిర్మమో భూత్వా యుద్ధ్యస్వ విగతజ్వరః || 3.30 ||
• యే మే మతమిదం నిత్యం అనుతిష్ఠంతి మానవాః |
  శ్రద్ధావంతోఽనసూయంతో ముచ్యంతే తేఽపి కర్మభిః || 3.31 ||
• యే త్వేతదభ్యసూయంతో నానుతిష్ఠంతి మే మతం |
  సర్వజ్ఞానవిమూఢాంస్తాన్ విద్ధి నష్టానచేతసః || 3.32 ||
• సదృశం చేతసః స్వస్య కర్మణః క్రతుమర్పణం |
  నిగ్రహః కిం కరిష్యతి || 3.33 ||
• ఇంద్రియస్యేంద్రియస్యార్థే రాగద్వేషౌ వ్యవస్థితౌ |
  తయోర్న వశమాగచ్ఛేత్తౌ హ్యస్య పరిపంథినౌ || 3.34 ||
• శ్రేయాన్ స్వధర్మో విగుణః పరధర్మాత్ స్వనుష్ఠితాత్ |
  స్వధర్మే నిధనం శ్రేయః పరధర్మో భయావహః || 3.35 ||

• అర్జున ఉవాచ |

  అథ కెనం ప్రయుక్తోఽయం పాపం చరతి పూరుషః |
  అనిచ్ఛన్నపి వార్ష్ణేయ బలాదివ నియోజితః || 3.36 ||

• శ్రీభగవానువాచ |

  కామ ఏష క్రోధ ఏష రజోగుణసముద్భవః |
  మహాశనో మహాపాప్మా విద్యేనం ఇహ వైరణం || 3.37 ||
• ధూమేనావ్రియతే వహ్నిర్యథాదర్శో మలేన చ |
  యథోల్‌బేనావృతో గర్భస్తథా తేనేదమావృతం || 3.38 ||
• ఆవృతం జ్ఞానమేతేన జ్ఞానినో నిత్యవైరిణా |
  కామరూపేణ కౌంతేయ దుష్పూరేణానలేన చ || 3.39 ||
• ఇంద్రియాణి మనో బుద్ధిరస్యాధిష్ఠానం ఉచ్యతే |
  ఏతైర్విమోహయత్యేష జ్ఞానమావృత్య దేహినం || 3.40 ||
• తస్మాత్ త్వమింద్రియాణ్యాదౌ నియమ్య భరతర్షభ |
  పాప్మానం ప్రజహి హ్యేనం జ్ఞానవిజ్ఞాననాశనమ్ || 3.41 ||
• ఇంద్రియాణి పరాణ్యాహుః ఇంద్రియేభ్యః పరం మనః |
  మనసస్తు పరా బుద్ధిః యో బుద్ధేః పరతస్తు సః || 3.42 ||
• ఏవం బుద్ధేః పరం బుద్ధ్వా సంస్తభ్యాత్మానం ఆత్మనా |
  జహి శత్రుం మహాబాహో కామరూపం దురాసదం || 3.43 ||

అవును ✅ ఇక్కడ భగవద్గీత **నాల్గవ అధ్యాయం (జ్ఞానకర్మసంఖ్యాసయోగం)** మొత్తం శ్లోకాలు తెలుగు లిపిలో ఇస్తున్నాను: --- ## 🕉 భగవద్గీత – అధ్యాయం 4 **జ్ఞానకర్మసంఖ్యాసయోగము**

• శ్రీభగవానువాచ |

  ఇమం వివస్వతే యోగా ప్రోక్తవానహమవ్యయం |
  వివస్వాన్మనవే ప్రాహ మనురిక్ష్వాకవేఽబ్రవీత్ || 4.1 ||
• ఏవం పరంపరాప్రాప్తమిమం రాజర్షయో విదుః |
  స కాలోఽనహత మహతా యోఽనష్టః పరంతప || 4.2 ||
• స ఏవాయమయాతేఽద్య యోగా ప్రోక్తః పురాతనః |
  భక్తోఽసి మే సఖా చేతి రహస్యమేతదుత్తమమ్ || 4.3 ||

• అర్జున ఉవాచ |

  అపరం భవతో జన్మ పరంజన్మ వివస్వతః |
  కథమేతద్విజానీయాం త్వమాదౌ ప్రోక్తవానితి || 4.4 ||

• శ్రీభగవానువాచ |

  బహూని మే వ్యతీతాని జన్మాని తవ చార్జున |
  తాన్యహం వేద సర్వాణి న త్వం వేత్థ పరంతప || 4.5 ||
• అజోఽపి సన్నవ్యయాత్మా భూతానామీశ్వరోఽపి సన్ |
  ప్రకృతింస్వామధిష్ఠాయ సంభవామ్యాత్మమాయయా || 4.6 ||
• యదా యదాహి ధర్మస్య గ్లానిభవతి భారత |
  అభ్యుత్థానమధర్మస్య తదాత్మానం సృజామ్యహమ్ || 4.7 ||
• పరిత్రాణాయ సాధూనాం వినాశాయ చ దుష్కృతామ్ |
  ధర్మసంస్థాపనార్థాయ సంభవామి యుగే యుగే || 4.8 ||
• జన్మ కర్మ చ మే దివ్యమేవం యో వేత్తి తత్త్వతః |
  త్యక్త్వా దేహం పునర్జన్మ నైతి మామేతి సోఽర్జున || 4.9 ||
• విరాగభయక్రోధా మద్భావాయ మనోనగాః |
  భవో జ్ఞానతపసా పూతా మద్భావమాగతాః || 4.10 ||
• యే యథా మాం ప్రపద్యంతే తాంస్తథైవ భజామ్యహమ్ |
  
• మమ వర్త్మానువర్తంతే మనుష్యాః పార్థ సర్వశః || 4.11 ||
• కాంక్షంతః కర్మణాం సిద్ధిం యజంత ఇహ దేవతాః |
  క్షిప్రం హి మానుషే లోకే సిద్ధిర్భవతి కర్మజా || 4.12 ||
• చాతుర్వర్ణ్యం మయా సృష్టం గుణకర్మవిభాగశః |
  తస్య కర్తారం అపి మాం విద్ధ్యకర్తారమవ్యయం || 4.13 ||
• న మాం కర్మాణి లింపంతి న మే కర్మఫలే స్పృహా |
  ఇతి మాం యోఽభిజానాతి కర్మభిర్న స బధ్యతే || 4.14 ||
• ఏవం జ్ఞాత్వా కృతం కర్మ పూర్వైరపి ముముక్షుభిః |
  కురుకర్మైవ తస్మాత్త్వం పూర్వైః పూర్వతరం కృతమ్ || 4.15 ||
• కిమకర్మ కిమకర్మేతి కవయోఽప్యత్ర మోహితాః |
  తత్తే కర్మ ప్రవక్ష్యామి యజ్జ్ఞాత్వా మోక్ష్యసేఽశుభాత్ || 4.16 ||
• కర్మణో హ్యపి బోద్ధవ్యం బోద్ధవ్యం చ వికర్మణః |
  అకర్మణశ్చ బోద్ధవ్యం గహనా కర్మణో గతిః || 4.17 ||
• కర్మణ్యకర్మ యః పశ్యేతకర్మణి చ కర్మ యః |
  స బుద్ధిమాన్ మనుష్యేషు స యుక్తః కృత్స్నకర్మకృత్ || 4.18 ||
• యస్య సర్వే సమారంభాః కామసంకల్పవర్జితాః |
  జ్ఞానాగ్నిదగ్ధకర్మాణం తమాహుః పండితం బుధాః || 4.19 ||
• త్యక్త్వా కర్మఫలాసంగం నిత్యత్రుప్తో నిరాశ్రయః |
  కర్మణ్యభిప్రవర్త్తోఽపి నైవ కించిత్కరోతి సః || 4.20 ||
• నిరాశీర్యతచిత్తాత్మా త్యక్తసర్వపరిగ్రహః |
  శారీరంఖేవలంకర్మ కుర్వన్నాప్నోతి కిల్బిషమ్ || 4.21 ||
• యదృచ్ఛాలాభసంతోష్టో ద్వంద్వాతీతో విమత్సరః |
  సమః సిద్ధావసిద్ధౌ చ కృత్వాపి న నిబధ్యతే || 4.22 ||
• గతసంగస్య ముక్తస్య జ్ఞానావస్థితచేతసః |
  యజ్ఞాయాచరతః కర్మ సమగ్రం ప్రవిలీయతే || 4.23 ||
• బ్రహ్మార్పణం బ్రహ్మహవిర్బ్రహ్మాగ్నౌ బ్రహ్మణాహుతమ్ |
  బ్రహ్మైవ తేన గంతవ్యం బ్రహ్మకర్మసమాధినా || 4.24 ||
• దైవమేవాపరే యజ్ఞం యోగినః పర్యుపాసతే |
  బ్రహ్మాగ్నావపరే యజ్ఞం యజ్ఞేనైవోపజుహ్వతి || 4.25 ||
• శ్రోత్రాదీనీంద్రియాణ్యన్యే సంయమాగ్నిషు జుహ్వతి |
  శబ్దాదీన్ విశయానన్య ఇంద్రియాగ్నిషు జుహ్వతి || 4.26 ||
• సర్వాణీంద్రియకర్మాణి ప్రాణకర్మాణి చాపరే |
  ఆత్మసంయమయోగాగ్నౌ జుహ్వతి జ్ఞానదీపితే || 4.27 ||
• ద్రవ్యయజ్ఞాస్తపోయజ్ఞా యోగయజ్ఞాస్తథాపరే |
  స్వాధ్యాయజ్ఞానయజ్ఞాశ్చ యతయః సంశితవ్రతాః || 4.28 ||
• అపానే జుహ్వతి ప్రాణం ప్రాణేఽపానం తథాపరే |
  ప్రాణాపానగతీరుద్ధ్వా ప్రాణాయామపరాయణాః || 4.29 ||
• అపరే నియతాహారాః ప్రాణాన్ ప్రాణేషు జుహ్వతి |
  సర్వేఽప్యేతే యజ్ఞవిదో యజ్ఞక్షపితకల్మషాః || 4.30 ||
• యజ్ఞశిష్టామృతభుజో యాంతి బ్రహ్మసనాతనమ్ |
  నాయం లోకోఽస్య యజ్ఞస్య కుతోఽన్యః కురుసత్తమ || 4.31 ||
• ఏవం బహువిధా యజ్ఞా విస్తృతా బ్రహ్మణో ముఖే |
  కర్మజాన్విద్ధి తాన్సర్వానేవం జ్ఞాత్వా విమోక్ష్యసే || 4.32 ||
• శ్రేయాన్ద్రవ్యమయాద్యజ్ఞాజ్జ్ఞానయజ్ఞః పరంతప |
  సర్వంకర్మాఖిలం పార్థ జ్ఞానే పరిసమాప్యతే || 4.33 ||
• తద్విద్ధి ప్రణిపాతేన పరిప్రశ్నేన సేవయా |
  ఉపదేక్ష్యంతి తే జ్ఞానం జ్ఞానినస్తత్త్వదర్శినః || 4.34 ||
• యజ్జ్ఞాత్వా న పునర్మోహమేవం యాస్యసి పాండవ |
  యేన భూతాన్యశేషేణ ద్రక్ష్యస్యాత్మన్యథో మయి || 4.35 ||
• అపి చెత్సుదురాచారో సర్వేజ్ఞానప్లవేన హి |
  సంసారంసంరుతేర్నాఘ్నిష్వన్దోహాగ్నిరివేదసి || 4.36 ||
• యథైదాంసి సమిద్దోఽగ్నిర్భస్మసాత్కురుతేఽర్జున |
  జ్ఞానాగ్నిః సర్వకర్మాణి భస్మసాత్కురుతే తథా || 4.37 ||
• న హి జ్ఞానేన సదృశం పవిత్రమిహ విద్యతే |
  తత్స్వయం యోగసంసిద్ధః కాలేనాత్మని విందతి || 4.38 ||
• శ్రద్ధావాంల్లభతే జ్ఞానం తత్సంయతేంద్రియః |
  జ్ఞానం లబ్ధ్వా పరాంశాంతిమచిరేణాధిగచ్ఛతి || 4.39 ||
• అజ్ఞశ్చాశ్రద్ధధానశ్చ సంశయాత్మా వినశ్యతి |
  నాయం లోకోఽస్తి న పరః న సుఖం సంశయాత్మనః || 4.40 ||
• యోగసంన్యస్తకర్మాణం జ్ఞానసంఛిన్నసంశయమ్ |
  ఆత్మవంతం న కర్మాణి నిబంధంతి ధనంజయ || 4.41 ||
• తస్మాదజ్ఞానసంభూతం హృత్స్థం జ్ఞానాసినాత్మనః |
  ఛిత్త్వైనం సంశయం యోగమాతిష్ఠోత్తిష్ఠ భారత || 4.42 ||

## 🕉 భగవద్గీత – అధ్యాయం 5 **సంఖ్యాసయోగము**

• అర్జున ఉవాచ |

  సంఖ్యాసం యోగం చ శ్రేయః తన్మే బ్రూహి సునిశ్చితమ్ |
  యత్స్యాన్నిశ్చయమత్యేకం తత్కి యోహి మని యసే || 5.1 ||

• శ్రీభగవానువాచ |

  సంఖ్యాసః కర్మయోగశ్చ నిఃశ్రేయసకరావుభౌ |
  తయోస్తు కర్మసంఖ్యాసాత్కర్మయోగో విశిష్యతే || 5.2 ||
• జ్ఞేయః స నిత్యసంఖ్యాసీ యో న ద్వేష్టి న కాంక్షతి |
  నిర్ద్వంద్వో హి మహాబాహో సుఖం బంధాత్ప్రముచ్యతే || 5.3 ||
• సంఖ్యాసయోగౌ పృథగ్బాలాః ప్రవర్తంతి న పండితాః |
  ఏకమప్యాస్తితః సమ్యగుభయోర్విందతే ఫలమ్ || 5.4 ||
• యత్సంఖ్యాసమితి ప్రాహుః యోగం తం విద్ధి పాండవ |
  న హ్యసంఖ్యస్తః సన్యాసీ యోగీ భవతి కశ్చన || 5.5 ||
• సంఖ్యాసః మహాబాహో దుఃఖమాప్తుమయోగతః |
  యోగయుక్తో మునిః బ్రహ్మ నచిరేణాధిగచ్ఛతి || 5.6 ||
• యోగయుక్తో విశుద్ధాత్మా విజయాత్మా జితేంద్రియః |
  సర్వభూతాత్మభూతాత్మా కుర్వన్నపి న లిప్యతే || 5.7 ||
• నైవ కించిత్కరోమి ఇతి యుక్తో మన్యేత తత్త్వవిత్ |
  పశ్యన్ శృణ్వన్ స్పృశన్ జిఘ్రన్ అశ్నన్ గచ్ఛన్ స్వపన్ శ్వసన్ || 5.8 ||
• ప్రలపన్ విసృజన్ గృహ్ణన్ ఉన్నిషన్ నిమిషన్నపి |
  ఇంద్రియాణీంద్రియార్థేషు వర్తంత ఇతి ధారయన్ || 5.9 ||
• బ్రహ్మణ్యాధాయ కర్మాణి సంగం త్యక్త్వా కరోతి యః |
  లిప్యతే న స పాపేన పద్మపత్రమివాంభసా || 5.10 ||
• కాయేన మనసా బుద్ధ్యా కేవలైరింద్రియైరపి |
  యోగినః కర్మ కుర్వంతి సంగం త్యక్త్వాత్మశుద్ధయే || 5.11 ||
• యుక్తః కర్మఫలం త్యక్త్వా శాంతిమాప్నోతి నైష్ఠికీమ్ |
  అయుక్తః కామకారేణ ఫలే సక్తో నిబధ్యతే || 5.12 ||
• సర్వకర్మాణి మనసా సన్న్యస్యాస్తే సుఖం వశీ |
  నవద్వారే పురే దేవీ న కుర్వన్న న కారయన్ || 5.13 ||
• న కర్తృత్వం న కర్మాణి లోకస్య సృజతి ప్రభుః |
  న కర్మఫలసంయోగం స్వభావస్తు ప్రజతి || 5.14 ||
• నాదత్తే కస్యచిత్పాపం న చైవ సుకృతం విభుః |
  అజ్ఞానేనావృతం జ్ఞానం తేన ముహ్యంతి జంతవః || 5.15 ||
• జ్ఞానేన తు తదజ్ఞానం యేషాం నాశితమాత్మనః |
  తేషామాదిత్యవజ్జ్ఞానం ప్రకాశయతి తత్‌పరమ్ || 5.16 ||
• తద్బుద్ధయః తదాత్మానః తన్నిష్ఠాః తత్పరాయణాః |
  గచ్ఛంత్యపునరావృత్తిం జ్ఞాననిర్ధూతకల్మషాః || 5.17 ||
• విద్యావినయసంపన్నే బ్రాహ్మణే గవి హస్తినీ |
  శుని చైవ శ్వపాకే చ పండితాః సమదర్శినః || 5.18 ||
• ఇహైవ తైర్జితః సర్గో యేషాం సామ్యేస్తితం మనః |
  నిర్దోషం హి సమం బ్రహ్మ తస్మాద్బ్రహ్మణి తే స్థితాః || 5.19 ||
• న ప్రహృష్యేత్ప్రియం ప్రాప్య నోద్విజేత్ప్రాప్య చాప్రియమ్ |
  స్థిరబుద్ధిరసంమూఢో బ్రహ్మవిద్ బ్రహ్మణి స్థితః || 5.20 ||
• బాహ్యస్పర్శేష్వసక్తాత్మా విందత్యాత్మని యత్సుఖం |
  స బ్రహ్మయోగయుక్తాత్మా సుఖమక్షయమశ్నుతే || 5.21 ||
• యే హి సంస్పర్శజా భోగా దుఃఖయోనయ ఏవ తే |
  ఆద్యంతవంతః కౌంతేయ న తేషు రమతే బుధః || 5.22 ||
• శక్నోతి ఇహైవ యః సోఽఘ్రం ప్రక్షర్రీరమివోద్ధ్రుతమ్ |
  కామక్రోధోద్భవం వేగం స యుక్తః స సుఖీ నరః || 5.23 ||
• యోఽంతఃసుఖోఽన్తరారామః తథాంతర్జ్యోతి రేవ యః |
  స యోగీ బ్రహ్మనిర్వాణం బ్రహ్మభూతోఽధిగచ్ఛతి || 5.24 ||
• లభంతే బ్రహ్మనిర్వాణమృషయః క్షీణకల్మషాః |
  ఛిన్నద్వైదా యతాత్మానః సర్వభూతహితే రతాః || 5.25 ||
• కామక్రోధవియుక్తానాం యతినాం యతచేతసామ్ |
  అభితో బ్రహ్మనిర్వాణం వర్తతే విదితాత్మనామ్ || 5.26 ||
• స్పర్శాన్ కృత్వా బహిర్బాహ్యాంశ్చక్షుశ్చైవాంతరే భ్రువోః |
  ప్రాణాపానౌ సమౌ కృత్వా నాసాభ్యంతరచారిణౌ || 5.27 ||
• యతేంద్రియమనోబుద్ధిర్మునిర్మోక్షపరాయణః |
  విగతేచ్ఛాభయక్రోధో యః సదా ముక్త ఏవ సః || 5.28 ||
• భోక్తారం యజ్ఞతపసాం సర్వలోకమహేశ్వరం |
  సుహృదం సర్వభూతానాం జ్ఞాత్వా మాం శాంతిమృచ్ఛతి || 5.29 ||

అధ్యాయం 6 – ధ్యాన యోగము శ్రీభగవానువాచ — అనాశృతః కర్మఫలం, కార్యం కర్మ కరోతి యః । స సన్యాసీ చ యోగీ చ, న నిరగ్నిర్న చాక్రియః ॥ 1॥ యం సన్యాసమితి ప్రాహుః, యోగం తం విద్ధి పాండవ । న హ్యసన్యస్తసంకల్పః, యోగీ భవతి కశ్చన ॥ 2॥ ఆరురుక్షోర్మునేర్యోగం, కర్మ కారణముచ్యతే । యోగారూఢస్య తస్యైవ, శమః కారణముచ్యతే ॥ 3॥ యదా హి నేంద్రియార్థేషు, న కర్మస్వనుషజ్యతే । సర్వసంకల్పసంన్యాసీ, యోగారూఢస్తదోచ్యతే ॥ 4॥ ఉద్ధరేదాత్మనాత్మానం, నాత్మానం అవసాదయేత్ । ఆత్మైవ హ్యాత్మనో బంధుః, ఆత్మైవ రిపురాత్మనః ॥ 5॥ బంధురాత్మాత్మనస్తస్య, యేనా ఆత్మైవాత్మనా జితః । అనాత్మనస్తు శత్రుత్వే, వర్తేతాత్మైవ శత్రువత్ ॥ 6॥ జితాత్మనః ప్రశాంతస్య, పరమాత్మా సమాహితః । శీతోష్ణసుఖదుఃఖేషు, తథా మానాపమానయోః ॥ 7॥ జ్ఞానవిజ్ఞానతృప్తాత్మా, కూటస్థో విజయతేంద్రియః । యుక్త ఇత్యుచ్యతే యోగీ, సమలోష్టాశ్మకాంచనః ॥ 8॥ సుహృన్మిత్రార్యుదాసీన, మధ్యస్థద్వేష్యబంధుషు । సాధుష్వపి చ పాపేషు, సమబుద్ధిర్విశిష్యతే ॥ 9॥ యోగీ యుంజీత సతతం, ఆత్మానం రహసి స్థితః । ఏకాకీ యతచిత్తాత్మా, నిరాశీరపరիգ్రహః ॥ 10॥ శుచౌ దేశే ప్రతిష్ఠాప్య, స్థిరమాసనమాత్మనః । నాత్యుచ్చం నాతినీచం చ, చైలాజినకుశోత్తరం ॥ 11॥ తత్రైకాగ్రం మనః కృత్వా, యతచిత్తేంద్రియక్రియః । ఉపవిశ్యాసనే యుంజ్యత్, యోగమాత్మవిశుద్ధయే ॥ 12॥ సమం కాయశిరోగ్రీవం, ధారయన్నచలం స్థిరః । సంప్రేక్ష్య నాసికాగ్రం స్వం, దిశశ్చానవలోకయన్ ॥ 13॥ ప్రశాంతాత్మా విగతభీః, బ్రహ్మచారివ్రతే స్థితః । మనః సంయమ్య మచ్చిత్తో, యుక్త ఆస్తీత మత్పరః ॥ 14॥ యుంజన్నేవం సదాత్మానం, యోగీ నియతమానసః । శాంతిం నిర్వాణపరమాం, మత్సంస్థామధిగచ్ఛతి ॥ 15॥ నాత్యశ్నతస్తు యోగోఽస్తి, న చైకాంతమనశ్నతః । న చాతి స్వప్నశీలస్య, జాగ్రతో నైవ చార్జున ॥ 16॥ యుక్తాహారవిహారస్య, యుక్తచేష్టస్య కర్మసు । యుక్తస్వప్నావబోధస్య, యోగో భవతి దుఃఖహా ॥ 17॥ యదా వినియతం చిత్తమ్, ఆత్మన్యేవావతిష్ఠతే । నిస్పృహః సర్వకామేభ్యః, యోగమిత్యుచ్యతే తదా ॥ 18॥ యథా దీపో నివాతస్థో, నేం గచ్ఛతి సోపమా । యోగినో యతచిత్తస్య, యుజ్యతో యోగమాత్మనః ॥ 19॥ యత్రోర్ధ్వమానసః యోగీ, ఆత్మానమేవ పశ్యతి । ఆత్మన్యేవ చ సంతుష్టః, సుఖేన బ్రహ్మసంస్పర్శమ్ ॥ 20॥ సుఖమాత్యంతికం యత్తత్, బుద్ధిగ్రాహ్యం అతీంద్రియమ్ । వేత్తి యత్ర న చైవాయం, స్థితశ్చలతి తత్త్వతః ॥ 21॥ యం లబ్ధ్వా చాపరం లాభం, మన్యతే నాధికం తతః । యస్మిన్స్థితో న దుఃఖేన, గురునాపి విచాల్యతే ॥ 22॥ తం విద్యాద్దుఃఖసంయోగ, వియోగం యోగసంజ్ఞితమ్ । స నిశ్చయేన యోక్తవ్యః, యోగోఽనిర్విణ్ణచేతసా ॥ 23॥ సంకల్పప్రభవాన్ కామాన్, త్యక్త్వా సర్వానశేషతః । మనసైవేంద్రియగ్రామం, వినియమ్య సమంతతః ॥ 24॥ శనైః శనైరుపరమేధ్, బుద్ధ్యా ధృతిగృహీతయా । ఆత్మసంస్థం మనః కృత్వా, న కించిదపి చింతయేత్ ॥ 25॥ యతో యతో నిశ్చరతి, మనశ్చంచలమస్థిరమ్ । తతస్తతో నియమ్యైతత్, ఆత్మన్యేవ వశం నయేత్ ॥ 26॥ ప్రశాంతమనసం హ్యం, ఎనమ్యోగినం సుఖముత్తమమ్ । ఉపైతి శాంతరజసం, బ్రహ్మభూతమఖల్మషమ్ ॥ 27॥ యున్జన్నేవం సదాత్మానం, యోగీ విగతకల్మషః । సుఖేన బ్రహ్మసంస్పర్శమ్, అత్యంతం సుఖమశ్నుతే ॥ 28॥ సర్వభూతస్థమాత్మానం, సర్వభూతాని చాత్మని । ఈక్షతే యోగయుక్తాత్మా, సర్వత్ర సమదర్శనః ॥ 29॥ యో మాం పశ్యతి సర్వత్ర, సర్వం చ మయి పశ్యతి । తస్యాహం న ప్రణశ్యామి, స చ మే న ప్రణశ్యతి ॥ 30॥ సర్వభూతస్థితం యో మాం, భజత్యేకత్వమాస్తితః । సర్వథా వర్తమానోఽపి, స యోగీ మయి వర్తతే ॥ 31॥ ఆత్మౌపమ్యేన సర్వత్ర, సమం పశ్యతి యోఽర్జున । సుఖం వా యది వా దుఃఖం, స యోగీ పరమో మతః ॥ 32॥ అర్జున ఉవాచ — యోఽయం యోగస్త్వయా ప్రోక్తః, సామ్యేన మధుసూదన । ఏతస్యాహం న పశ్యామి, చంచలత్వాత్ స్థితిం స్థిరామ్ ॥ 33॥ చంచలం హి మనః కృష్ణ, ప్రమాథి బలవద్దృఢమ్ । తస్యాహం నిగ్రహం మన్యే, వాయోరివ సుదుఃకరమ్ ॥ 34॥ శ్రీభగవానువాచ — అసంశయం మహాబాహో, మనో దుర్నిగ్రహం చలమ్ । అభ్యాసేన తు కౌంతేయ, వైరాగ్యేణ చ గృహ్యతే ॥ 35॥ అసంయతాత్మనా యోగః, దుఃప్రాప ఇతి మే మతిః । వశ్యాత్మనా తు యతతా, శక్యోఽవాప్తుముపాయతః ॥ 36॥ అర్జున ఉవాచ — అయతి శ్రద్ధయోపేతః, యోగాచ్చలితమానసః । అప్రాప్య యోగసంసిద్ధిం, కాం గతిం కృష్ణ గచ్ఛతి ॥ 37॥ కచ్చిన్నోభయవిభ్రష్టః, ఛిన్నాభ్రమివ నశ్యతే । అప్రతిష్ఠో మహాబాహో, విమూఢో బ్రహ్మణః పథి ॥ 38॥ ఏతన్మే సంశయం కృష్ణ, ఛేతుమర్హస్యశేషతః । త్వదన్యః సంశయస్యాస్య, ఛేతా న హ్యుపపద్యతే ॥ 39॥ శ్రీభగవానువాచ — పార్థ నైవహ నాముత్ర, వినాశస్తస్య విద్యతే । న హి కల్యాణకృత్కశ్చిత్, దుర్గతిం తాత గచ్ఛతి ॥ 40॥ ప్రాప్య పుణ్యకృతాం లోకాన్, ఉషిత్వా శాశ్వతీః సమాః । శుచీనాం శ్రీమతాం గేహే, యోగభ్రష్టోఽభిజాయతే ॥ 41॥ అథవా యోగినామేవ, కులే భవతి ధీమతామ్ । ఏతద్ధి దుర్లభతరమ్, లోకే జన్మ యదీదృశమ్ ॥ 42॥ తత్ర తం బుద్ధిసంయోగం, లభతే పౌర్వదేహికమ్ । యతతే చ తతో భూయః, సంసిద్ధౌ కురునందన ॥ 43॥ పూర్వాభ్యాసేన తేనైవ, హ్రియతే హ్యవశోఽపి సః । జిజ్ఞాసురపి యోగస్య, శబ్దబ్రహ్మాతివర్తతే ॥ 44॥ ప్రయత్నాద్యతమానస్తు, యోగీ సంశుద్ధకిల్బిషః । అనేకజన్మసంసిద్ధః, తతో యాతి పరాం గతిమ్ ॥ 45॥ తపస్విభ్యోఽధికో యోగీ, జ్ఞానిభ్యోఽపి మతోఽధికః । కర్మిభ్యశ్చాధికో యోగీ, తస్మాద్యోగీ భవార్జున ॥ 46॥ యోగినామపి సర్వేషాం, మద్గతేనాంతరాత్మనా । శ్రద్ధావాన్ భజతే యో మాం, స మే యుక్తతమో మతః ॥ 47॥

అధ్యాయం 7 – జ్ఞానవిజ్ఞాన యోగం శ్రీభగవానువాచ — మయ్యాసక్తమనాః పార్థ, యోగం యుంజన్ మదాశ్రయః । అసంశయం సమగ్రం మాం, యథా జ్ఞాస్యసి తచ్ఛృణు ॥ 1॥ జ్ఞానం తేఽహం సవిజ్ఞానం, ఇదం వక్ష్యామ్యశేషతః । యజ్జ్ఞాత్వా నేహ భూయోఽన్యత్, జ్ఞాతవ్యం అవశిష్యతే ॥ 2॥ మనుష్యాణాం సహస్రేషు, కశ్చిద్యతతి సిద్ధయే । యతతామపి సిద్ధానాం, కశ్చిన్మాం వెత్తి తత్త్వతః ॥ 3॥ భూమిరాపోఽనలో వాయుః, ఖం మనో బుద్ధిరేవ చ । అహంకార ఇత్యమే భిన్నా, ప్రకృతిరష్టధా ॥ 4॥ అపరేయమితస్త్వన్యాం, ప్రకృతింవిద్ధి మే పరామ్ । జీవభూతాం మహాబాహో, యయేదం ధార్యతే జగత్ ॥ 5॥ ఏతద్యోనీనిభూతాని, సర్వాణీత్యుపధారయ । అహం కృత్స్నస్య జగతః, ప్రభవః ప్రలయస్తథా ॥ 6॥ మత్తః పరతరం నాన్యత్, కిం చిదస్తి ధనంజయ । మయి సర్వమిదం ప్రోతం, సూత్రే మణిగణా ఇవ ॥ 7॥ రసోహమప్సు కౌంతేయ, ప్రభాస్మి శశిసూర్యయోః । ప్రణవః సర్వవేదేషు, శబ్దః ఖే పౌరుషం నృషు ॥ 8॥ పుణ్యో గంధః పృథివ్యాం చ, తేజశ్చాస్మి విభావసౌ । జీవనం సర్వభూతేషు, తపశ్చాస్మి తపస్విషు ॥ 9॥ బీజం మాం సర్వభూతానాం, విద్ధి పార్థ సనాతనమ్ । బుద్ధిః బుద్ధిమతామస్మి, తేజస్తేజస్వినామహమ్ ॥ 10॥ బలంవీర్యమస్మి కామరాగవివర్జితమ్ । ధర్మావిరుద్ధో భూతేషు, కామోఽస్మి భరతర్షభ ॥ 11॥ యే చైవ సాత్త్వికా భావాః, రాజసాస్తామసాశ్చ యే । మత్త ఏవేతి తాన్ విద్ధి, న త్వహం తేషు తే మయి ॥ 12॥ త్రిభిర్గుణమయైరభిః, మోహితం నాభిజానాతి । మామేభ్యః పరమవ్యయమ్, మమ మాయ్యుర్దురత్యయా ॥ 13॥ దైవీ హ్యేషా గుణమయీ, మమ మాయా దురత్యయా । మామేవ యే ప్రపద్యంతే, మాయామేతాం తరంతి తే ॥ 14॥ న మాం దుష్కృతినో మూడ్హాః, ప్రపద్యంతే నరాధమాః । మాయయాపహృతజ్ఞానాః, ఆసురంభావమాశ్రితాః ॥ 15॥ చతుర్విధా భజంతే మాం, జనాః సుకృతినోఽర్జున । ఆర్తో జిజ్ఞాసురర్థార్థీ, జ్ఞానీ చ భారతర్షభ ॥ 16॥ తేషాం జ్ఞానీ నిత్యయుక్తః, ఏకభక్తిర్విశిష్యతే । ప్రియో హి జ్ఞానినోఽత్యర్థం, అహం స చ మమ ప్రియః ॥ 17॥ ఉదారాః సర్వ ఏవైతే, జ్ఞానీ త్వాత్మైవ మే మతమ్ । ఆస్థితః స హి యుక్తాత్మా, మామేవానుత్తమాం గతిమ్ ॥ 18॥ బహూనాం జన్మనామంతే, జ్ఞానవాన్ మాం ప్రపద్యతే । వాసుదేవః సర్వమితి, స మహాత్మా సుదుర్లభః ॥ 19॥ కామైస్తైస్తైర్హృతజ్ఞానాః, ప్రపద్యంతేఽన్యదేవతాః । తం తం నియమమాశ్రితాః, ప్రకృత్యా నియతాః స్వయా ॥ 20॥ యో యో యాం యాం తనుం భక్తః, శ్రద్ధయార్చితుమిచ్ఛతి । తస్య తస్యాచలాం శ్రద్ధాం, తామేవ వితదామ్యహమ్ ॥ 21॥ స తయా శ్రద్ధయా యుక్తః, తస్యారాధనమీహతే । లభతే చ తతః కామాన్, మయైవ విహితాన్ హి తాన్ ॥ 22॥ అంతవత్తు ఫలంవేషాం, తద్భవత్యల్పమేధసామ్ । దేవాన్ దేవయజో యాంతి, మద్భక్తా యాంతి మామపి ॥ 23॥ అవ్యక్తం వ్యక్తిమాపన్నం, మన్యంతే మామబుద్ధయః । పరంభావమజానంతో, మమావ్యయమనుత్తమమ్ ॥ 24॥ నాహం ప్రకాశః సర్వస్య, యోగమాయాసమావృతః । మూఢోఽయం నాభిజానాతి, లోకో మామజమవ్యయమ్ ॥ 25॥ వేదాహం సమతీతాని, వర్తమానాని చార్జున । భవిష్యాణి చ భూతాని, మాం తు వేద న కశ్చన ॥ 26॥ ఇచ్ఛాద్వేషసముత్థేన, ద్వంద్వమోహేన భారత । సర్వభూతాని సమ్మోహం, సర్గే యాంతి పరంతప ॥ 27॥ యేషాం త్వంతగతం పాపం, జనానాం పుణ్యకర్మణామ్ । తే ద్వంద్వమోహనిర్ముక్తాః, భజంతే మాం దృఢవ్రతాః ॥ 28॥ జరామరణమోక్షాయ, మామాశ్రిత్య యతంతి యే । తే బ్రహ్మ తద్విదుః కృత్స్నమ్, అధ్యాత్మం కర్మ చాఖిలమ్ ॥ 29॥ సాధిభూతాధిదైవం మాం, సాధియజ్ఞం చ యే విదుః । ప్రయాణకాలేపి చ మాం, తే విదుర్యుక్తచేతసః ॥ 30॥

8వ అధ్యాయం (అక్షరబ్రహ్మయోగం) అర్జున ఉవాచ । కింతద్ బ్రహ్మ కిమధ్యాత్మం, కిం కర్మ పురుషోత్తమ । అధ్యభూతం చ కింప్రోక్తమ్, అధ్యదైవం కిముచ్యతే ॥ 1॥ అధ్యజ్ఞః కథం కోఽత్ర, దేహేఽస్మిన్మధుసూదన । ప్రయాణకాలేచ కతం, జ్ఞేయోఽసి నియతాత్మభిః ॥ 2॥ శ్రీభగవానువాచ । అక్షరంభ్రహ్మపరమమ్, స్వభావోఽధ్యాత్మముచ్యతే । భూతభావోభవకరో, విసర్గః కర్మసంజ్ఞితః ॥ 3॥ అధ్యభూతం క్షరో భావః, పురుషశ్చాధ్యదైవతమ్ । అధ్యజ్ఞోహమేవాత్ర, దేహే దేహభృతాంవర ॥ 4॥ అంతకాలే చ మామేవ, స్మరన్ముక్త్వా కళేవరం । యః ప్రయాతి స మద్భావం, యాతి నాస్త్యత్ర సంశయః ॥ 5॥ యం యం వాపి స్మరన్భావం, త్యజత్యంతేకళేవరం । తం తమేవైతికౌంతేయ, సదా తద్భావభావితః ॥ 6॥ తస్మాత్ సర్వేషు కాలేషు, మామనుస్మర యుధ్యచ । మయ్యర్పితమనోబుద్ధిః, మామేవైష్యస్యసంశయమ్ ॥ 7॥ అభ్యాసయోగయుక్తేన, చేతసా నాన్యగామినా । పరమం పురుషం దివ్యం, యాతి పార్థానుచింతయన్ ॥ 8॥ కవింపురాణమనుషాసితారం, అణోరణీయాంసమనుస్మరేద్యః । సర్వస్య ధాతారం అచింత్యరూపమ్, ఆదిత్యవర్ణం తమసః పరస్తాత్ ॥ 9॥ ప్రయాణకాలే మనసాఽచలేన, భక్త్యా యుక్తో యోగబలేణ చైవ । భ్రువోర్మధ్యే ప్రాణమావేశ్య సమ్యక్, స తం పరమం పురుషముపైతి దివ్యం ॥ 10॥ యదక్షరమ్ వేదవిదో వదంతి, విశంతి యద్యత్నవితా రాగః । యదిచ్ఛంతో బ్రహ్మచర్యం చరంతి, తత్తే పదం సంగ్రహేణ ప్రవక్ష్యే ॥ 11॥ సర్వద్వారా సమ్యమ్య మానః, హృదయన్నియమ్య చ । మూర్ధ్న్యాధాయాత్మనః ప్రాణమ్, ఆస్థితో యోగధారణమ్ ॥ 12॥ ఓం ఇత్యేకాక్షరంబ్రహ్మ, వ్యాహహరన్మామనుస్మరన్ । యః ప్రయాతి త్యజన్ దేహమ్, స యాతి పరమాం గతిమ్ ॥ 13॥ అనన్యచేతాః సతతం, యో మాం స్మరతి నిత్యశః । తస్యాహం సులభః పార్థ, నిత్యయుక్తస్య యోగినః ॥ 14॥ మాముపేత్య పునర్జన్మ, దుఃఖాలయమశాశ్వతమ్ । నాప్నువంతి మహాత్మానః, సంసిద్ధిం పరమాం గతాః ॥ 15॥ ఆబ్రహ్మభువనాల్లోకాః, పునరావర్తినోఽర్జున । మాముపేత్య తు కౌంతేయ, పునర్జన్మ న విద్యతే ॥ 16॥ సహస్రయుగపర్యంతమ్, అహర్యద్ బ్రహ్మణో విదుః । రాత్రిం యుగసహస్రాంతాం, తేఽహోరాత్రవిదో జనాః ॥ 17॥ అవ్యక్తాద్వ్యక్తయః సర్వాః, ప్రభవంత్యహరాగమేః । రాత్ర్యాగమేః ప్రలీయంతే, తత్రైవావ్యక్తసంజ్ఞకే ॥ 18॥ భూతగ్రామః స ఏవాయం, భూత్వా భూత్వా ప్రలీయతే । రాత్ర్యాగమేః అవశః పార్థ, ప్రభవత్యహరాగమేః ॥ 19॥ పరస్తస్మాత్తు భావోఽన్యః, అవ్యక్తోఽవ్యక్తాత్సనాతనః । యః స సర్వేషు భూతేషు, నశ్యత్సు న వినశ్యతే ॥ 20॥ అవ్యక్తోఽక్షర ఇత్యుక్తః, తమాహుః పరమాం గతిమ్ । యం ప్రాప్య న నివర్తంతే, తద్ధామ పరమం మమ ॥ 21॥ పురుషః స పరః పార్థ, భక్త్యా లభ్యత్వనన్యయా । యస్యాంతఃస్థాని భూతాని, యేన సర్వమిదం తతమ్ ॥ 22॥ యత్ర కాలే తు అనావృత్తిం, ఆవృత్తిం చైవ యోగినః । ప్రయాతా యాంతి తం కాలం, వక్ష్యామి భరతర్షభ ॥ 23॥ అగ్నిర్జ్యోతిరహః శుక్లః, షణ్మాసా ఉత్తరాయణమ్ । తత్ర ప్రయాతా గచ్ఛంతి, బ్రహ్మ బ్రహ్మవిదో జనాః ॥ 24॥ ధూమో రాత్రిస్తథా కృష్ణః, షణ్మాసా దక్షిణాయనమ్ । తత్ర చాంద్రమసం జ్యోతిః, యోగీ ప్రాప్య నివర్తతే ॥ 25॥ శుక్లకృష్ణే గతీ హ్యేతే, జగతః శాశ్వతే మతే । ఏకయా యాత్యనావృత్తిమ్, అన్యయావర్తతే పునః ॥ 26॥ నైతే సృతీ పార్థ జానన్, యోగీ ముహ్యతికశ్చన । తస్మాత్ సర్వేషు కాలేషు, యోగయుక్తో భవార్జున ॥ 27॥ వేదేషు యజ్ఞేషు తపఃసు చైవ, దానేషు యత్పుణ్యఫలం ప్రదిష్టమ్ । అత్యేతి తత్సర్వమిదం విదిత్వా, యోగీ పరంస్థానం ఉపైతి చాద్యం ॥ 28॥

## 🕉 భగవద్గీత – అధ్యాయం 9 **రాజవిద్యారాజగుహ్యయోగము** శ్రీభగవానువాచ । ఇదం తు తే గుహ్యతమం, ప్రవక్ష్యామ్యనసూయవే । జ్ఞానం విజ్ఞానసహితం, యజ్ఞాత్వా మోక్ష్యసేఽశుభాత్ ॥ 1॥ రాజవిద్యా రాజగుహ్యం, పవిత్రమిదముత్తమమ్ । ప్రత్యక్షావగమం ధర్మ్యం, సుసుఖం కర్తుమవ్యయం ॥ 2॥ అశ్రద్ధధానాః పురుషా, ధర్మస్యాస్య పరంతప । అప్రాప్య మాం నివర్తంతే, మృత్యుసంసారవర్త్మని ॥ 3॥ మయా తతమిదం సర్వం, జగదవ్యక్తమూర్తినా । మత్స్థాని సర్వభూతాని, న చాహం తేష్వవస్థితః ॥ 4॥ న చ మత్స్థాని భూతాని, పశ్య మే యోగమైశ్వరం । భూతభృన్న చ భూతస్థః, మమాత్మా భూతభావనః ॥ 5॥ యథాకాశస్థితో నిత్యం, వాయుః సర్వత్రగో మహాన్ । తథా సర్వాణి భూతాని, మత్స్థానీత్యుపధారయ ॥ 6॥ సర్వభూతానికౌంతేయ, ప్రకృతిం యాంతి మామికామ్ । కల్పక్షయే పునస్తాని, కల్పాదౌ విశృజామ్యహమ్ ॥ 7॥ ప్రకృతిం స్వామవష్టభ్య, విసృజామి పునః పునః । భూతగ్రామమిమం కృత్స్నమ్, అవశం ప్రకృతేర్వశాత్ ॥ 8॥ న చ మాం తాని కర్మాణి, నిబధ్నంతి ధనంజయ । ఉదాసీనవదాసీనమ్, అసక్తం తేషు కర్మసు ॥ 9॥ మయాఽధ్యక్షేణ ప్రకృతిః, సూయతే సచరాచరమ్ । హేతునానేన కౌంతేయ, జగద్విపరివర్తతే ॥ 10॥ అవజానంతి మాం మూడ్ః, మానుషీం తనుమాశ్రితమ్ । పరంభావమజానంతో, మమ భూతమహేశ్వరం ॥ 11॥ మోహితం నాభిజానంతి, మమ మాయాపురత్తమమ్ । అజం పరమవ్యయం, సత్యమేవ సనాతనం ॥ 12॥ రాక్షసీమాసురీం చైవ, ప్రకృతిం మోహినీం శ్రితాః । ప్రవర్తంతే నరాధమాః, మూఢాః జ్ఞానవినాశినః ॥ 13॥ మహాత్మానస్తు మాం పార్థ, దైవీం ప్రకృతిమాశ్రితాః । భజంత్యనన్యమనసః, జ్ఞత్వా భూతాదిమవ్యయమ్ ॥ 14॥ సతతం కీర్తయంతో మాం, యతంతశ్చ దృఢవ్రతాః । నమస్యంతశ్చ మాం భక్త్యా, నిత్యయుక్తా ఉపాసతే ॥ 15॥ జ్ఞానయజ్ఞేన చాప్యన్యే, యజంతో మాముపాసతే । ఏకత్వేన పృథక్త్వేన, బహుధా విశ్వతోముఖమ్ ॥ 16॥ అహం క్రతురహం యజ్ఞః, స్వధాహమహమౌషధమ్ । మంత్రోహమహమేవాజ్యం, అహమగ్నిరహం హుతమ్ ॥ 17॥ పితాహమస్య జగతో, మాతా ధాతా పితామహః । వేద్యంస పావకః సాక్షాత్, ఋక్సామ యజురేవ చ ॥ 18॥ గతిర్భర్తా ప్రభుః సాక్షీ, నివాసః శరణం సుహృత్ । ప్రభవః ప్రళయః స్థానం, నిధానం బీజమవ్యయం ॥ 19॥ తపామ్యహమహం వర్షం, నిగృహ్ణామ్యుత్సృజామి చ । అమృతం చైవ మృత్యుశ్చ, సదసచ్చాహమర్జున ॥ 20॥ త్రైవిద్యా మామ్సోమపాః పూతపాపా, యజ్ఞైరిష్ట్వా స్వర్గతింప్రార్థయంతే । తే పుణ్యమాసాద్య సురేంద్రలోకం, అశ్నంతి దివ్యాందివి దేవభోగాన్ ॥ 21॥ తే తం భుక్త్వా స్వర్గలోకం విశాలమ్, క్షీణే పుణ్యే మర్త్యలోకం విశంతి । ఏవం త్రయీధర్మమనుప్రపన్నాః, గతాగతం కామకామా లభంతే ॥ 22॥ అనన్యాశ్చింతయంతో మాం, యే జనాః పర్యుపాసతే । తేషాం నిత్యాభియుక్తానాం, యోగక్షేమం వహామ్యహమ్ ॥ 23॥ యేప్యన్యదేవతాభక్తాః, యజంతే శ్రద్ధయాన్వితాః । తేపి మామేవ కౌంతేయ, యజంత్యవిధిపూర్వకం ॥ 24॥ అహమ్హి సర్వయజ్ఞానాం, భోక్తా చ ప్రభురేవ చ । న తు మామభిజానంతి, తతేన భ్రంత్యంతి తే ॥ 25॥ యాంతి దేవవ్రతా దేవాన్, పిత్రూన్యాంతి పితృవ్రతాః । భూతాని యాంతి భూతేజ్యా, యాంతి మద్యాజినోఽపి మామ్ ॥ 26॥ పత్రం పుష్పం ఫలం తోయం, యో మే భక్త్యా ప్రయచ్ఛతి । తదహం భక్త్యుపహృతమ్, అశ్నామి ప్రయతాత్మనః ॥ 27॥ యత్ కరోషి యదశ్నాసి, యజ్జుహోషి దదాసి యత్ । యత్తపస్యసి కౌంతేయ, తత్ కురుష్వ మదర్పణమ్ ॥ 28॥ శుభాశుభఫలైరేవం, మోక్ష్యసే కర్మబంధనైః । సంన్యాసయోగయుక్తాత్మా, విముక్తో మాముపైష్యసి ॥ 29॥ సమోహం సర్వభూతేషు, న మే ద్వేష్యోఽస్తి న ప్రియః । యే భజంతి తు మాం భక్త్యా, మయి తే తేషు చాప్యహమ్ ॥ 30॥ అపి చెత్సుదురాచారః, భజతేమామనన్యభాక్ । సాధురేవ స మంతవ్యః, సమ్యగ్వ్యవసితో హి సః ॥ 31॥ క్షిప్రం భవతి ధర్మాత్మా, శశ్వచ్ఛాంతిం నిగచ్ఛతి । కౌంతేయ ప్రతిజానీహి, న మే భక్తః ప్రణశ్యతే ॥ 32॥ మాం హి పార్థ వ్యపాశ్రిత్య, యేపి స్యుః పాపయోనయః । స్త్రియో వైశ్యాస్తథా శూద్రాః, తేఽపి యాంతి పరాం గతిమ్ ॥ 33॥ కిమ్పునర్బ్రాహ్మణాః పుణ్యాః, భక్తా రాజర్షయస్తథా । అనిత్యం అసుఖం లోకం, ఇమం ప్రాప్త్య భజస్య మామ్ ॥ 34॥ మన్మనా భవ మద్భక్తః, మద్యాజీ మాం నమస్కురు । మామేవైష్యసి యుక్త్వైవమ్, ఆత్మానం మత్తపర్ణయన్ ॥ 35॥

### భగవద్గీత – 10వ అధ్యాయం **విభూతి యోగము** --- శ్రీభగవానువాచ | భూయ ఏవ మహాబాహో శృణు మే పరమం వచః | యత్తేఽహం ప్రీయమాణాయ వక్ష్యామి హితకామ్యయా || --- న మే విదుః సురగణాః ప్రభవం న మహర్షయః | అహమాదిర్హి దేవానాం మహర్షీణాంచ సర్వశః || --- యో మామజమనాదిం చ వేత్తి లోకమహేశ్వరం | అసమ్మూఢః స మర్త్యేషు సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే || --- బుద్ధిర్జ్ఞానం సమ్మోహః క్షమా సత్యం దమః శమః | సుఖం దుఃఖం భవోఽభావః భయం చాభయం ఏవ చ || --- అహింసా సమతా తుష్టిః తపో దానం యశోఽయశః | భవంతి భావా భూతానాం మత్త ఏవ పృథగ్విధాః || --- మహర్షయః సప్త పూర్వే చత్వరః మనవస్తథా | మద్భావా మానసా జాతాః యేషాం లోక ఇమాః ప్రజాః || --- ఏతాం విభూతిం యోగం చ మమ యో వేత్తి తత్వతః | సోఽవికంపేన యోగేన యుయుజ్యేత న సంశయః || --- అహం సర్వస్య ప్రజ్ఞః మత్తః సర్వం ప్రవర్తతే | ఇతి మత్వా భజంతే మాం బుధా భావసమన్వితాః || --- మచ్చిత్తా మద్గతప్రాణాః బోధయంతః పరస్పరమ్ | కథయంతశ్చ మాం నిత్యం తుష్యంతి చ రమంతి చ || --- తేషాం సతతయుక్తానాం భజతాం ప్రీతిపూర్వకమ్ | దదామి బుద్ధియోగం తం యేన మాం ఉపయాంతి తే || --- తేషామేవానుకంపార్థమ్ అహమజ్ఞానజం తమః | నాశయామ్యాత్మభావస్థః జ్ఞానదీపేన భాస్వతా || --- అర్జున ఉవాచ | పరంబ్రహ్మ పరంధామ పవిత్రం పరమం భవాన్ | పురుషం శాశ్వతం దివ్యం ఆదిదేవమజం విభుమ్ || --- ఆహుస్త్వామృషయః సర్వే దేవర్షిర్నారదస్తథా | అసితో దేవలో వ్యాసః స్వయం చైవ బ్రవీషి మే || --- సర్వమేతదృతం మన్యే యన్మాం వదసి కేశవ | న హి తే భగవన్ వ్యక్తిం విదుర్దేవా న దానవాః || --- స్వయమేవాత్మనాత్మానం వేత్థ త్వం పురుషోత్తమ | భూతభావన భూతేశ దేవదేవ జగత్పతే || --- వక్తుమర్హస్యశేషేణ దివ్యా హ్యాత్మవిభూతయః | యాభిర్విభూతిభిర్లోకాన్ ఇమాంస్త్వం వ్యాప్య తిష్ఠసి || --- కథం విద్యామహం యోఽస్మిన్ త్వాం సదా పరిచింతయన్ | కేషు కేషు చ భావేషు చింత్యోఽసి భగవన్ మయా || --- విస్తరేణాత్మనో యోగం విభూతిం చ జనార్దన | భూయః కఠయ తృప్తిః హి శృణ్వతో నాస్తి మేఽమృతమ్ || --- శ్రీభగవానువాచ | హంతోఽహం కురుశ్రేష్ఠ నాస్త్యంతో విస్తరస్య మే | పరిశ్యాం తు కురుష్రేష్ఠ విభూతేర్నాత్మనో దివ్యాః || --- అహమాత్మా గుడాకేశ సర్వభూతాశయస్థితః | అహమాదిశ్చ మధ్యం చ భూతానామంత ఏవ చ || --- ఆదిత్యానామహం విష్ణుః జ్యోతిషాం రవిరంశుమాన్ | మరీచిర్మరుతామస్మి నక్షత్రాణామహం శశీః || --- వేదానాం సామవేదోఽస్మి దేవానామస్మి వాసవః | ఇంద్రియాణాం మనశ్చాస్మి భూతానామస్మి చేతనా || --- రుద్రాణాం శంకరశ్చాస్మి విత్తేశో యక్షరక్షసామ్ | వసూనాం పావకశ్చాస్మి మేరుః శిఖరಿಣామహమ్ || --- పురోధసాం చ ముఖ్యం మాం విద్ధి పార్థ బృహస్పతిమ్ | సేనానీనామహం స్కందః సరసామస్మి సాగరః || --- మహర్షీణాం భృగురహం గిరామస్మ్యేకమక్షరమ్ | యజ్ఞానాం జపయజ్ఞోఽస్మి స్థావరాణామహం హిమాః || --- అశ్వత్థః సర్వవృక్షాణాం దేవర్షీణాం చ నారదః | గంధర్వాణాం చిత్రరథః సిద్ధానాం కపిలో మునిః || --- ఉచ్చైశ్రవసం అశ్వానాం విద్ధి మాం అమృతోద్భవమ్ | ఎైరావతం గజేంద్రాణాం నరాణాం చ నరాధిపమ్ || --- ఆయుధానామహం వజ్రం ధేనూనామస్మి కామధుక్ | ప్రజనశ్చాస్మి కందర్పః సర్పాణామస్మి వాసుకిః || --- అనంతశ్చాస్మి నాగానాం వరుణో యాదసామహమ్ | పితృణామర్యమా చాస్మి యమః సంయమతామహమ్ || --- ప్రహ్లాదశ్చాస్మి దైత్యానాం కాలః కలయతామహమ్ | మృగాణాం చ మృగేంద్రోఽహం వైనతేయశ్చ పక్షిణామ్ || --- పవనః పవతామస్మి రామః శస్త్రభృతామహమ్ | జలశయానాం మకరః స్రోతసామస్మి జాహ్నవీ || --- సర్గాణామాదిరంతశ్చ మధ్యంచైవాహమర్జున | అధ్యాత్మవిద్యా విద్యానాం వాదః ప్రవదతామహమ్ || --- అక్షరాణామకారోఽస్మి ద్వంద్వః సమాసికస్య చ | అహమేవాక్షయః కాలః ధాతాహం విశ్వతోముఖః || --- మృత్యుః సర్వహరశ్చాహమ్ ఉద్భవశ్చ భవిష్యతామ్ | కీర్తిః శ్రీర్వాక్ చ నారీణాం స్మృతిర్మేధా ధృతిః క్షమా || --- బృహత్సామ తథా సామ్నాం గాయత్రీ ఛందసామహమ్ | మాసానాం మార్గశీర్షోఽహం ఋతూనాం కుసుమాకరః || --- ద్యూతమ్ఛలయతామస్మి తేజస్తేజస్వినామహమ్ | జయోఽస్మి వ్యవసాయోఽస్మి సత్త్వం సత్త్వవతామహమ్ || --- వృష్ణీనాం వాసుదేవోఽస్మి పాండవానాం ధనంజయః | మునీనామప్యహం వ్యాసః కవీనాముషణా కవిః || --- దండో దమయతామస్మి నీతిరస్మి జిగీషతామ్ | మౌనం చైవాస్మి గుహ్యానాం జ్ఞానం జ్ఞానవతామహమ్ || --- యచ్చాపి సర్వభూతానాం బీజం తదహమర్జున | న తద్స్తి వినా యత్స్యాన్ మయా భూతం చరాచరమ్ || --- నాంతోఽస్తి మమ దివ్యానాం విభూతీనాం పరంథప | ఏష తూద్దేశతః ప్రోక్తః విభూతేర్విస్తరో మయా || --- యద్యద్భావతిమత్సత్త్వం శ్రీమదూర్జితమేవ వా | తత్తదేవావగచ్ఛ త్వం మమ తేజోఽంశసంభవమ్ || --- అథవా బహునైతేన కిం జ్ఞాతేన తవార్జున | విష్టభ్యాహమిదం కృత్స్నం ఏకాంశేన స్థితో జగత్ ||

భగవద్గీత – అధ్యాయం 11 విశ్వరూప దర్శన యోగము అర్జున ఉవాచ | మదనుగ్రహాయ పరమం గుహ్యం అధ్యాత్మసంజ్ఞితం | యత్త్వయోక్తం వచస్తేన మోహోఽయం విగతో మమ || 1 || భవాప్యయౌ హి భూతానాం శ్రుతౌ విస్తరశో మయా | త్వత్తః కమలపత్రాక్ష మహాత్మ్యం అపి చావ్యయమ్ || 2 || ఏవమేతద్యథాత్థ త్వం ఆత్మానం పరమేశ్వర | ద్రష్టుమిచ్ఛామి తే రూపం ఐశ్వరం పురుషోత్తమ || 3 || మన్యసే యది తత్క్షమ్యం మయా ద్రష్టుమితి ప్రభో | యోగేశ్వర తతో మే త్వం దర్శయాత్మానమవ్యయమ్ || 4 || శ్రీభగవానువాచ | పశ్య మే పార్థ రూపాణి శతశోఽథ సహస్రశః | నానావిధాని దివ్యాని నానావర్ణాకృతీనిచ || 5 || పశ్యాదిత్యాన్ వసూన్ రుద్రాన్ అశ్వినౌ మరుతోఽథ చ | అనేకాని చద్యాని పశ్యాశ్చర్యాణి భారత || 6 || ఇహైకస్థం జగత్ కృత్స్నం పశ్యాద్య సచరాచరమ్ | మమ దేహే గుడాకేశ యచ్చాన్యద్రష్టుమిచ్ఛసి || 7 || న తు మాం శక్యసే ద్రష్టుమ్ అనేనైవ స్వచక్షుషా | దివ్యం దదామి తే చక్షుః పశ్య మే యోగమైశ్వరం || 8 || సంజయ ఉవాచ | ఏవముక్త్వా తతో రాజన్ మహాయోగేశ్వరో హరీః | దర్శయామాస పార్థాయ పరం రూపమైశ్వరం || 9 || అనేకవక్త్రనయనమ్ అనేకాద్భుతదర్శనం | అనేకదివ్యాభరణం దివ్యానేకోద్యతాయుధమ్ || 10 || దివ్యమాల్యాంబరధరం దివ్యగంధానులేపనం | సర్వాశ్చర్యమయం దేవం అనంతం విశ్వతోముఖమ్ || 11 || దివి సూర్యసహస్రస్య భవేద్యుగపదుత్థితా | యది భావః సదృశీ సా స్యాద్భాసస్తస్య మహాత్మనః || 12 || తత్రైకస్థం జగత్ కృత్స్నం ప్రభివక్త్రమహాత్మనః | దివ్యే పశ్యన్ దేవదేవస్య శరీరే పాండవస్తదా || 13 || తతః స విశ్మయావిష్టః హృష్టరోమా ధనంజయః | ప్రణమ్య శిరసా దేవం కృతాంజలిరభాషత || 14 || అర్జున ఉవాచ | పశ్యామి దేవాంస్తవ దేవ దేహే సర్వాంస్తథా భూతవిశేషసఙ্ঘాన్ | బ్రహ్మాణమీశం కమలాసనస్థమ్ ఋషీంస్చ సర్వాన్ ఉరగాంశ్చ దివ్యాన్ || 15 || అనేకబాహూదరవక్త్రనేత్రం పశ్యామి త్వాం సర్వతోఽనంతరూపమ్ | నాంతం న మధ్యం న పునస్తవాదిం పశ్యామి విశ్వేశ్వర విశ్వరూప || 16 || కిరీటినం గదినం చక్రిణం చ తేజోరాశిం సర్వతో దీప్తిమంతమ్ | పశ్యామి త్వాం దుర్నిరీక్ష్యం సమంతాత్ దీప్తానలార్కద్యుతిమప్రమేయమ్ || 17 || త్వమక్షరం పరమం వేదితవ్యం త్వమస్య విశ్వస్య పరంనిధానం | త్వమవ్యయః శాశ్వతధర్మగోప్తా సనాతనస్త్వం పురుషో మతో మే || 18 || అనాదిమధ్యాంతమనంతవీర్యమ్ అనంతబాహుం శశిసూర్యనేత్రమ్ | పశ్యామి త్వాం దీప్తహుతాశవక్త్రం స్వతేజసా విశ్వమిదం తపంతమ్ || 19 || ద్యావాపృథివ్యోరిదమంతరం హి వ్యాప్తం త్వయైకేన దిశశ్చ సర్వాః | దృష్ట్వాద్భుతం రూపముగ్రం తవైడం లోకత్రయం ప్రభ్యథితం మహాత్మన్ || 20 || అమీహి త్వాం సురసఙ্ঘా విశంతి కేచిద్వీతా ప్రాంజలయో గృణంతి | స్వస్తీత్యుక్త్వా మహర్షిసిద్ధః సర్వే ప్రణమ్యాం తి విశేషసఙ్ఘాః || 21 || రుద్రాదిత్యా వసవో యే చ సాధ్యా విశ్వేఽశ్వినౌ మరుతశ్చోష్మపాశ్చ | గంధర్వయక్షాసురసిద్ధసఙ্ঘా వీక్షంతే త్వాం విశ్మితాశ్చైవ సర్వే || 22 || రూపం మహత్తే బహువక్త్రనేత్రం మహాబాహో బహుబాహూరుపాదమ్ | బహూదరం బహుదంష్ట్రాకరాళం దృష్ట్వా లోకాః ప్రభ్యథితాస్తథాహమ్ || 23 || నభఃస్పృశం దీప్తమనేకవర్ణం వ్యాత్తాననం దీప్తవిశాలనేత్రమ్ | దృష్ట్వా హి త్వాం ప్రభ్యథితాంతరాత్మా ధృతిం న విందామి శమం చ విష్ణో || 24 || దంష్ట్రాకరాలాని చ తే ముఖాని దృష్ట్వైవ కలాసంనివేశ దివ్యాన్ | దిశో న జానే న లభే చ శర్మ ప్రసీద దేవేశ జగన్నివాస || 25 || అమీ చ త్వాం ధృతరాష్ట్రస్య పుత్రాః సర్వే సహైవావనీపాలసంఘైః | భీష్మో ద్రోణః సూతపుత్రస్తథాసౌ సహాస్మదీయైరపి యోధముఖ్యైః || 26 || వక్త్రాణి తే త్వరమాణా విశంతి దంష్ట్రాకరాలాని భయానకాని | కేచిద్విలగ్నా దశనాంతరేషు సందృశ్యంతే చూర్ణితైరుత్తమాంగైః || 27 || యథా నదీనాం బహవోఽంబువేగాః సముద్రమేవాభిముఖా ద్రవంతి | తథా తవామీ నరలోకవీరా విశంతి వక్త్రాణ్యభివిజ్వలంతి || 28 || యథా ప్రదీప్తం జ్వలనం పతంగాః విశంతి నాశాయ సమృద్ధవేగాః | తథైవ నాశాయ విశంతి లోకాః తవాపి వక్త్రాణి సమృద్ధవేగాః || 29 ||

• అర్జున ఉవాచ

  ఏవం సతతయుక్తా యే
  భక్తాస్త్వాం పర్యుపాపతే |
  యే చాప్యక్షరమవ్యక్తం
  తేషాం కే యోగవిత్తమాః || 12-1

• శ్రీ భగవాన్ ఉవాచ

  మయ్యావేశ్య మనో యే మాం
  నిత్యయుక్తా ఉపాసతే !
  శ్రద్ధయా పరయోపేతాః తే
  మే యుక్తతమా మతాః !! 12-2

• యే త్వక్షరమనిర్దేశ్యమ్
  అవ్యక్తం పర్యుపాసతే !
  సర్వత్రగమచింత్యం చ
  కూటస్థమచలం ధ్రువమ్ !! 12-3

• సంనియమ్యేంద్రియగ్రామం
  సర్వత్ర సమబుద్ధయః !
  తే ప్రాప్నువంతి మామేవ
  సర్వభూతహితే రతాః !! 12-4

• క్లేశో ధికతరస్తేషామ్
  అవ్యక్తాసక్తచేతసామ్ !
  అవ్యక్తా హి గతిర్దుఃఖం
  దేహవద్భిరవాప్యతే !! 5

• యే తు సర్వాణి కర్మాణి
  మయి సన్న్యస్య మత్పరాః !
  అనన్యేనైవ యోగేన
  మాం ధ్యాయంత ఉపాసతే !! 6

• తేషామహం సముద్దర్తా
  మృత్యు సంసార సాగరాత్ !
  భవామి నచిరాత్ పార్థ
  మయ్యావేశితచేతసామ్ !! 7

• మయ్యేవ మన ఆధత్స్వ
  మయి బుద్ధిం నివేశయ !
  నివసిష్యసి మయ్యేవ
  అత ఊర్ధ్వం న సంశయః !! 8

• అథ చిత్తం సమాధాతుం
  న శక్నోషి మయి స్థిరమ్ !!
  అభ్యాసయోగేన తతో
  మామిచ్చాప్తుం ధనంజయ !! 9

• అభాసేప్యసమర్థోసి
  మత్కర్మపరమో భవ !
  మదర్థమపి కర్మాణి
  కుర్వన్ సిద్ధిమావాప్స్యసి !! 10

• అథైతదప్యశక్తోసి
  కర్తుం మద్యోగమాశ్రితః !
  సర్వకర్మఫలత్యాగం
  తతః కురు యతాత్మవాన్ !! 11

• శ్రేయో హి జ్ఞానమభ్యాసాత్
  జ్ఞానాద్ధ్యానం విశిష్యతే !
  ధ్యానాత్ కర్మఫలత్యాగః
  త్యాగాచ్చాంతిరనంతరమ్ !! 12

• అద్వేష్టా సర్వభాతానాం
  మైత్రః కరుణ ఏవ చ !
  నిర్మమో నిరహంకారః
  సమదుఃఖసుఖః క్షమీ !! 13

• సంతుష్టస్సతతం యోగీ
  యతాత్మా దృఢనిశ్చయః !
  మయ్యర్పితమనోబుద్ధిః
  యో మద్భక్తస్స మే ప్రియః !! 14

• యస్మాన్నోద్విజతే లోకో
  లోకాన్నోద్విజతే చ యః !
  హర్షామర్షభయోద్వేగైః
  ముక్తో యస్స చ మే ప్రియః !! 15

• అనపేక్షః శిచిర్దక్షః
  ఉదాసీనో గతవ్యథః !
  సర్వారంభపరిత్యాగీ
  యో మద్భక్తస్స మే ప్రియః !! 16

• యో న హృష్యతి న
  ద్వేష్టి న శోచతి న కాంక్షతి !
  శుభాశుభపరిత్యాగీ
  భక్తిమాన్ యస్స మే ప్రియః !! 17

• సమశ్శత్రౌ చ మిత్రే చ
  తథా మానవమానయోః !
  శీతోష్ణసుఖదుఃఖేషు
  సమస్సంగవివర్జితః !! 18

• తుల్యనిందాస్తుతిర్మౌనీ
  సంతుష్టో యేన కేనచిత్ !
  అనికేతః స్థిరమతిః
  భక్తిమాన్ మే ప్రియో నరః !! 19

• యే తు ధర్మ్యమృతమిదం
  యథోక్తం పర్యుపాసతే !
  శ్రద్దధానా మత్పరమా
  భక్తాస్తే తీవ మే ప్రియాః !! 20

### అధ్యాయం 13 – క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞ విభాగయోగము అర్జున ఉవాచ – ప్రకృతిం పురుషం చైవ, క్షేత్రం క్షేత్రజ్ఞమేవ చ । ఏతద్వేత్తుం చిఛ్ఛామి, జ్ఞానం జ్ఞేయం చ కేశవ ॥ 1॥ శ్రీభగవానువాచ – ఇదం శరీరం కౌంతేయ, క్షేత్రమిత్యభిధీయతే । ఏతద్యో వేత్తి తం ప్రాహుః, క్షేత్రజ్ఞ ఇతి తద్విదః ॥ 2॥ క్షేత్రజ్ఞం చాపి మాం విద్ధి, సర్వక్షేత్రేషు భారత । క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞయోర్జ్ఞానం, య్యత్తజ్జ్ఞానం మతం మమ ॥ 3॥ తత్‌క్షేత్రం యచ్చ యాదృక్చ, యద్వికార్యచ్చ యతశ్చ యత్ । స చ యో యత్ ప్రభావశ్చ, తత్సమాసేన మే శృణు ॥ 4॥ ఋషిభిర్‌భహుధా గీతం, ఛందోభిర్వివిధైః పృథక్ । బ్రహ్మసూత్రపదైశ్చైవ, హేతుమద్భిర్వినిశ్చితైః ॥ 5॥ మహాభూతాన్యహంకారో, బుద్ధిరవ్యక్తమేవ చ । ఇంద్రియాణి దశైకంచ, పంచచేంద్రియగోచరః ॥ 6॥ ఇచ్ఛా ద్వేషః సుఖం ఃదుఃఖం, సఙ్ఘాతశ్చేతనా ధృతిః । ఏతత్‌క్షేత్రం సమాసేన, సవికారముదాహృతం ॥ 7॥ అమనిత్వమదంభిత్వం, అహింసా క్షాంతిరార్జవం । ఆచార్యోపాసనం శౌచం, స్థైర్యమాత్మవినిగ్రహః ॥ 8॥ ఇంద్రియార్థేషు వైరాగ్యం, అనహంకార ఏవ చ । జన్మమృత్యుజరావ్యాధి, దుఃఖదోషానుదర్శనం ॥ 9॥ అసక్తిరనభిష్వఙ్గః, పుత్రదారగృహాదిషు । నిత్యంచ సమచిత్తత్వం, ఇష్టానిష్టోపపత్తిషు ॥ 10॥ మయ్యనన్యయోగా భక్తిః, వివిక్తదేశసేవనం । అరతిర్జనసంసది, అధ్యాత్మజ్ఞాననిత్యతా ॥ 11॥ తత్త్వజ్ఞానార్థదర్శనం, ఏతజ్జ్ఞానం ఇతి ప్రోక్తం । అజ్ఞానం యదతోన్యత, తదజ్ఞానం ఇతి మతం ॥ 12॥ జ్ఞేయం యత్తత్ ప్రవక్ష్యామి, యజ్జ్ఞాత్వామృతమశ్నుతే । అనాదిమత్పరం బ్రహ్మ, న సత్ తన్నాసదుచ్యతే ॥ 13॥ సర్వతః పాణిపాదం తత్, సర్వతోక్షిశిరోముఖం । సర్వతః శ్రుతిమల్లోకే, సర్వమావృత్య తిష్ఠతి ॥ 14॥ సర్వేంద్రియగుణాభాసం, సర్వేంద్రియవివర్జితం । అసక్తం సర్వభృచ్చైవ, నిర్గుణం గుణభోక్తృ చ ॥ 15॥ బహిరంతశ్చ భూతానాం, అచరం చరమేవ చ । సూక్ష్మత్వాత్తదవిజ్ఞేయం, దూరస్థం చాంతికే చ తత్ ॥ 16॥ అవిభక్తం చ భూతేషు, విభక్తమివ చ స్థితం । భూతభర్తృ చ తజ్జ్ఞేయం, గ్రసిష్ణు ప్రభవిష్ణు చ ॥ 17॥ జ్యోతిషామపి తజ్జ్యోతిః, తమసః పరముఛ్యతే । జ్ఞానం జ్ఞేయం జ్ఞానగమ్యం, హృది సర్వస్య విశ్టితం ॥ 18॥ ఇతి క్షేత్రం తథా జ్ఞానం, జ్ఞేయం చోక్తం సమాసతః । మద్భక్త ఏతద్విజ్ఞాయ, మద్భావాయోపపద్యతే ॥ 19॥ ప్రకృతిం పురుషం చైవ, విద్ధ్యనాదీ ఉభావపి । వికారాంశ్చ గుణాంశ్చైవ, విద్ధి ప్రకృతిసంభవాన్ ॥ 20॥ కార్యకారణకర్తృత్వే, హేతుః ప్రకృతిరుఛ్యతే । పురుషః సుఖదుఃఖానాం, భోక్తృత్వే హేతురుఛ్యతే ॥ 21॥ పురుషః ప్రకృతిస్థో హి, భుంక్తే ప్రకృతిజాన్గుణాన్ । కారణం గుణసఙ్గోస్య, సదసద్యోనిజన్మసు ॥ 22॥ ఉపద్రష్టానుమంతా చ, భర్తా భోక్తా మహేశ్వరః । పరమాత్మేతి చాప్యుక్తః, దేహేష్మిన్పురుషః పరః ॥ 23॥ య ఏవం వేత్తి పురుషం, ప్రకృతిం చ గుణైః సహ । సర్వథా వర్తమానోపి, న స భూయోఽభిజాయతే ॥ 24॥ ధ్యానేనాత్మని పశ్యంతి, కేచిదాత్మానమాత్మనా । అన్యే సాంక్యేన యోగేన, కర్మయోగేన చాపరే ॥ 25॥ అన్యే త్వేవమజానంతః, శ్రుత్వాన్యేభ్య ఉపాసతే । తేపి చాతితరంత్యేవ, మృత్యుంశ్రుతిపరాయణాః ॥ 26॥ యావత్సంజాయతే కించిత్, సత్త్వం స్థావరజంగమం । క్షేత్రక్షేత్రజ్ఞసంయోగాత్, తద్విద్ధి భరతర్షభ ॥ 27॥ సమం సర్వేషు భూతేషు, తిష్ఠంతం పరమేశ్వరమ్ । వినశ్యత్స్వవినశ్యంతం, యః పశ్యతి స పశ్యతి ॥ 28॥ సమం పశ్యన్నిహ సర్వత్ర, సమవస్థితమేశ్వరమ్ । నా హినస్త్యాత్మనాత్మానం, తతో యాతి పరాం గతిమ్ ॥ 29॥ ప్రకృత్యైవ చ కర్మాణి, క్రియమాణాని సర్వశః । యః పశ్యతి తథాత్మానం, అకర్తారం స పశ్యతి ॥ 30॥ యదా భూతపృథగ్భావం, ఏకస్థమను పశ్యతి । తత ఏవ చ విస్తారమ్, బ్రహ్మ సంపద్యతే తదా ॥ 31॥ అనాదిత్వాన్నిర్గుణత్వాత్, పరమాత్మాయం అవ్యయః । శరీరస్థోఽపి కౌంతేయ, న కరోతి న లిప్యతే ॥ 32॥ యథా సర్వగతం సౌక్ష్మ్యాత్, ఆకాశం నోపలిప్యతే । సర్వత్రావస్థితో దేహే, తథాత్మా నోపలిప్యతే ॥ 33॥ యథా ప్రకాశయత్యేకః, కృత్స్నం లోకమిమం రవిః । క్షేత్రం క్షేత్రీ తథా కృత్స్నం, ప్రకాశయతి భారత ॥ 34॥

### అధ్యాయం 14 – గుణత్రయవిభాగయోగము శ్రీభగవానువాచ – పరంభూయః ప్రయక్ష్యామి, జ్ఞానానాం జ్ఞానం ఉత్తమం । యజ్జ్ఞాత్వా మునయః సర్వే, పరాంసిద్ధిమితో గతాః ॥ 1॥ ఇదం జ్ఞానం ఉపాశ్రిత్య, మమ సాధర్మ్యమాగతాః । సర్గేˍపి నోపజాయంతే, ప్రలయే న వ్యథంతి చ ॥ 2॥ మమ యోనిర్మహద్ బ్రహ్మ, తస్మిన్ గర్భం దధామ్యహం । సంభవః సర్వభూతానాం, తతో భవతి భారత ॥ 3॥ సర్వయోనిషు కౌంతేయ, మూర్తయః సంభవంతి యాః । తాసాం బ్రహ్మ మహద్యోని, అహం బీజప్రదః పితా ॥ 4॥ సత్త్వం రజస్తమ ఇతి, గుణాః ప్రకృతిసంభవాః । నిబధ్నంతి మహాబాహో, దేహే దేహినమవ్యయమ్ ॥ 5॥ తత్ర సత్త్వం నిర్మలత్వాత్, ప్రకాశకమనం మయం । సుఖసంగేన బధ్నాతి, జ్ఞానసంగేన చానఘ ॥ 6॥ రాగాత్మకం విది రజః, త్రిష్ణాసంగసముద్భవమ్ । తన్నిబధ్నాతి కౌంతేయ, కర్మసంగేన దేహినమ్ ॥ 7॥ తమస్త్వజ్ఞానజం విద్ధి, మోహనం సర్వదేహినామ్ । ప్రమాదాలస్యనిద్రాభిః, తన్నిబధ్నాతి భారత ॥ 8॥ సత్త్వం సుఖే సంజయతి, రజః కర్మణి భారత । జ్ఞానమావృత్య తు తమః, ప్రమాదే సంజయత్యుత ॥ 9॥ రజః సత్త్వం తమశ్చైవ, తమః సత్త్వం రజస్తథా । సత్త్వం రజస్తమశ్చైవ, న్యాయమేవ బలాన్వితమ్ ॥ 10॥ సర్వద్వారేషు దేహస్య, ప్రకాశ ఉపజాయతే । జ్ఞానం యదా తదా విద్యాత్, వివృద్ధం సత్త్వమిత్యుత ॥ 11॥ లోభః ప్రవృత్తిరారంభః, కర్మణామశమః స్పృహా । రజస్యేతాని జాయంతే, వివృద్ధే భరతర్షభ ॥ 12॥ అప్రకాశోఽప్రవృత్తిశ్చ, ప్రమాదో మోహ ఏవ చ । తమస్యేతాని జాయంతే, వివృద్ధే కురునందన ॥ 13॥ యదా సత్త్వే ప్రవృద్ధే తు, ప్రలయం యాతి దేహభృత్ । తదోత్థమవిదాం లోకాన్, అమలాన్ ప్రతిపద్యతే ॥ 14॥ రజసి ప్రలయం గత్వా, కర్మసఙ్గిషు జాయతే । తథా ప్రలీనస్తమసి, మూఢయోనిషు జాయతే ॥ 15॥ కర్మణః సుకృతస్యాహుః, సాత్త్వికం నిర్మలం ఫలమ్ । రజసస్తు ఫలం దుఃఖమ్, అజ్ఞానం తమసః ఫలమ్ ॥ 16॥ సత్త్వాత్ సంజాయతే జ్ఞానం, రజసో లోభ ఏవ చ । ప్రమాదమోహౌ తమసః, భవతోఽజ్ఞానమేవ చ ॥ 17॥ ఊర్ధ్వం గచ్ఛంతి సాత్త్వికాః, మధ్యే తిష్ఠంతి రాజసాః । జఘన్యగుణవృత్తిస్థాః, అధో గచ్ఛంతి తామసాః ॥ 18॥ నాన్యం గుణేభ్యః కర్తారం, యదా ద్రష్టానుపశ్యతి । గుణేభ్యశ్చ పరంవేత్తి, మద్భావం సోఽధిగచ్చతి ॥ 19॥ గుణానేతాన్ అతీత్య త్రిన్, దేహీ దేహసముద్భవాన్ । జన్మమృత్యుజరాదుఃఖైః, విముక్తోఽమృతమశ్నుతే ॥ 20॥ అర్జున ఉవాచ – కైర్లింగైస్త్రీన్ గుణానేతాన్, అతీతో భవతి ప్రబోః । కిమాచారః కతం చైతాన్, త్రీన్ గుణానతి వర్తతే ॥ 21॥ శ్రీభగవానువాచ – ప్రకాశం చ ప్రవృత్తిం చ, మోహమేవ చ పాండవ । న ద్వేష్టి సమప్రాప్తాన, న నివృత్తానకాంక్షతి ॥ 22॥ ఉదాసీనవదాసీనః, గుణైర్యో న విచాల్యతే । గుణా వర్థంత ఇత్యేవ, యోఽవతిష్ఠతి నేఙ్గతే ॥ 23॥ సమదుఃఖసుఖః స్వస్థః, సమలోష్టాశ్మకాంచనః । తుల్యప్రియాప్రియో ధీరః, తుల్యనిందాత్మసంస్తుతిః ॥ 24॥ మానాపమానయోస్తుల్యః, తుల్యో మిత్రారిపక్షయోః । సర్వారంభపరివ్రాగీ, గుణాతీతః స ఉచ్యతే ॥ 25॥ మాం చ యోఽవ్యభిచారేణ, భక్తియోగేన సేవతే । స గుణాన్సమతీత్యైతాన్, బ్రహ్మభూయాయ కల్పతే ॥ 26॥ బ్రహ్మణో హి ప్రతిష్ఠాహం, అమృతస్యావ్యయస్య చ । శాశ్వతస్య చ ధర్మస్య, సుఖస్యైకాంతికస్య చ ॥ 27॥

### అధ్యాయం 15 – పురుషోత్తమయోగము శ్రీభగవానువాచ – ఊర్ధ్వమూలమధఃశాఖమ్, అశ్వత్థం ప్రాహురవ్యయం । ఛందాంసి యస్య పర్ణాని, యస్తం వేద స వేదవిత్ ॥ 1॥ అధశ్చోర్ధ్వం ప్రసృతాస్తస్య, శాఖా గుణప్రవృద్ధాః విశయప్రవాలాః । అధశ్చ మూలాన్యనుసంతతాని, కర్మానుబంధీనిమనుష్యలోకే ॥ 2॥ న రూపమస్యేహ తథోపలభ్య, నాంతో న చాదిర్న చ సమ్ప్రతిష్ఠా । అశ్వత్థమేం సువిరూఢమూలం, అసంగశస్త్రేణ దృఢేన ఛిత్వా ॥ 3॥ తతః పదం తత్పరిమార్గితవ్యం, యస్మిన్ గతా న నివర్తంతి భూయః । తమేవ చాద్యం పురుషం ప్రపద్యే, యతః ప్రవృత్తిః ప్రసృతా పురాణీ ॥ 4॥ నిర్మానమోహా జితసంగదోషాః, అధ్యాత్మనిత్యా వినివృత్తకామాః । ద్వంద్వైర్విముక్తాః సుఖదుఃఖసంజ్ఞైః, గచ్ఛంత్యమూఢాః పదమవ్యయం తత్ ॥ 5॥ న తత్ భాసయతే సూర్యః, న శశాంకో న పావకః । యద్గత్వా న నివర్తంతే, తద్ద్ధామ పరమం మమ ॥ 6॥ మమైవాంశో జీవలొకే, జీవభూతః సనాతనః । మనఃషష్ఠానీంద్రియాణి, ప్రకృతిస్థాని కర్షతి ॥ 7॥ శరీరం యదవాప్నోతి, యచ్చాప్యుత్క్రామతీశ్వరః । గృహీత్వైతాని సంయాతి, వాయుర్గంధానివాశయాత్ ॥ 8॥ శ్రోత్రం చక్షుః స్పర్శనం చ, రసనం ఘ్రాణమేవ చ । అధిష్ఠాయ మనశ్చాయం, విశయానుపసేవతే ॥ 9॥ ఉత్క్రామంతం స్థితం వాపి, భుంజానం వా గుణాన్వితమ్ । విమూఢా నానుపశ్యంతి, పశ్యంతి జ్ఞానచక్షుషః ॥ 10॥ యతంతో యోగినశ్చైనం, పశ్యంత్యాత్మన్యవస్థితమ్ । యతంతోప్యకృతాత్మానః, నైనం పశ్యంత్యచేతసః ॥ 11॥ యదాదిత్యగతం తేజః, జగద్భాసయతేఽఖిలమ్ । యచ్చంద్రమసి యచ్చాగ్నౌ, తత్తేజో విద్యామమకం ॥ 12॥ గామావిశ్య చ భూతానాం, ధారయామ్యహమోజసా । పుష్ణామి చౌషధీః సర్వాః, సోమో భూత్వా రసాత్మకః ॥ 13॥ అహం వైశ్వానరో భూత్వా, ప్రాణినాం దేహమాశ్రితః । ప్రాణాపానసమాయుక్తః, పంచామ్నం చతుర్విధమ్ ॥ 14॥ సర్వస్య చాహం హృది సన్నివిష్టః, మత్తః స్మృతిర్జ్ఞానమపోహనం చ । వేదైశ్చ సర్వైరహమేవ వేద్యః, వేదాంతకృద్భేదవిదేవ చాహమ్ ॥ 15॥ ద్వావిమౌ పురుషౌ లోకే, క్షరశ్చాక్షర ఏవ చ । క్షరః సర్వాణి భూతాని, కూటస్థోఽక్షర ఉచ్యతే ॥ 16॥ ఉత్తమః పురుషస్త్వన్యః, పరమాత్మేత్యుదాహృతః । యో లోకత్రయమావిశ్య, బిభర్త్యవ్యయ ఇశ్వరః ॥ 17॥ యస్మాత్క్షరమతీతోఽహమ్, అక్షరాదపి చోత్తమః । అతోఽస్మి లోకే వేదే చ, ప్రథితః పురుషోత్తమః ॥ 18॥ యో మామేవమసమ్మూఢః, జానాతి పురుషోత్తమమ్ । స సర్వవిద్భజతి మాం, సర్వభావేన భారత ॥ 19॥ ఇతి గుహ్యతమం శాస్త్రం, ఇదముక్తం మయానఘ । ఏతద్బుద్ధ్వా బుద్ధిమాన్ స్యాత్, కృతకృత్యశ్చ భారత ॥ 20॥

### అధ్యాయం 16 – దైవాసురసంపద్విభాగయోగము శ్రీభగవానువాచ – అభయం సత్త్వసంశుద్ధిః, జ్ఞానయోగవ్యవస్థితిః । దానం దమశ్చ యజ్ఞశ్చ, స్వాధ్యాయస్తప ఆర్జవమ్ ॥ 1॥ అహింసా సత్యమక్రోధః, త్యాగః శాంతిరపైశునమ్ । దయా భూతేష్వలోలుప్త్వమ్, మార్దవం హ్రీరచాపలమ్ ॥ 2॥ తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమ్, అద్రోహో నాతిమానితా । భవంతి సంపదం దైవీమ్, అభిజాతస్య భారత ॥ 3॥ దంబో దర్పోఽభిమానశ్చ, క్రోధః పార్థ సమ్శ్రయః । అజ్ఞానం చాభిజాతస్య, పార్థ సంపదమాసురీమ్ ॥ 4॥ దైవీ సంపద్విమోక్షాయ, నిబంధాయాసురీమతా । మా శుచః సంపదం దైవీమ్, అభిజాతోఽసి పాండవ ॥ 5॥ ద్వౌ భూతసర్గౌ లోకేఽస్మిన్, దైవ ఆసుర ఏవ చ । దైవో విస్తరశః ప్రోక్తః, ఆసురం పార్థ మే శృణు ॥ 6॥ ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ, జనాన న విదురాసురాః । న శౌచం నాపి చాచారః, న సత్యం తేషు విద్యతే ॥ 7॥ అసత్యమప్రతిష్ఠం తే, జగదాహురనీశ్వరమ్ । అపరస్పరసంభూతం, కిమన్యత్ కామహైతుకమ్ ॥ 8॥ ఏతాం దృష్టిమవష్టభ్య, నష్టాత్మానోఽల్పబుద్ధయః । ప్రభవంత్యుగ్రకర్మాణః, క్షయాయ జగతోఽహితాః ॥ 9॥ కామమాశ్రిత్య దుష్పూరం, దంభమానమదాన్వితాః । మోహాద్గృహీత్వాసద్గ్రాహాన్, ప్రవర్తంతేఽశుచివ్రతాః ॥ 10॥ చింతామపరిమేయాం చ, ప్రలయాంతాముపాశ్రితాః । కామోపభోగపరమా, ఏతావదితి నిశ్చితాః ॥ 11॥ ఆశాపాశశతైర్బద్ధాః, కామక్రోధపరాయణాః । ఈహంతే కామభోగార్థం, అన్యాయేనార్థసఞ్చయాన్ ॥ 12॥ ఇదమద్య మయా లబ్ధమ్, ఇమం ప్రాప్స్యే మనోరథమ్ । ఇదమస్తీదమపి మే, భవిష్యతి పునర్ధనం ॥ 13॥ అసౌ మయా హతః శత్రుః, హనిష్యే చాపరానపి । ఈశ్వరోఽహమహం భోగీ, సిద్ధోఽహం బలవాన్సుఖీ ॥ 14॥ ఆఢ్యోఽభిజనవానస్మి, కోఽన్యోఽస్తి సదృశో మయా । యక్ష్యే దాస్యామి మోది ష్యే, ఇత్యజ్ఞానవిమోహితాః ॥ 15॥ అనేకచిత్తవిభ్రాంతాః, మోహజాలసమావృతాః । ప్రసక్తాః కామభోగేషు, పతంతి నరకాశ్చౌఃచితాః ॥ 16॥ ఆత్మసంభావితాః స్టాబ్ధాః, ధనమానమదాన్వితాః । యజంతే నామయజ్ఞైస్తే, దంభేనావిధిపూర్వకం ॥ 17॥ అహంకారమ్ బలం దర్పమ్, కామం క్రోధం చ సంశ్రితాః । మామాత్మపరదేహేషు, ప్రద్విషంతోఽభ్యసూయకాః ॥ 18॥ తానహం ద్విషతః క్రూరాన్, సంసారేషు నరాధమాన్ । క్షిపామ్యజస్రమశుభాన్, ఆసురీష్వేవ యోనిషు ॥ 19॥ ఆసురీం యోనిమాపన్నా, మూఢా జన్మని జన్మని । మామప్రాప్యైవ కౌంతేయ, తతో యాంత్యధమాం గతిమ్ ॥ 20॥ త్రివిధం నరకస్యేదం, ద్వారం నాశనమాత్మనః । కామః క్రోధస్తథా లోభః, తస్మాదేతత్త్రయం త్యజేత్ ॥ 21॥ ఏతైర్విముక్తః కౌంతేయ, తమో ద్వారైస్త్రిభిర్నరః । ఆచరత్యాత్మనః శ్రేయః, తతో యాతి పరాం గతిమ్ ॥ 22॥ యః శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య, వర్తతే కామకారతః । న స సిద్ధిమవాప్నోతి, న సుఖం న పరాం గతిమ్ ॥ 23॥ తస్మాచ్ఛాస్త్రం ప్రమాణం తే, कार्यాకార్యవ్యవస్థితౌ । జ్ఞాత్వా శాస్త్రవిధానోక్తమ్, కర్మ కర్తుమిహార్హసి ॥ 24॥

### అధ్యాయం 17 – శ్రద్ధాత్రయవిభాగయోగము అర్జున ఉవాచ – యే శాస్త్రవిధిముత్సృజ్య, యజంతే శ్రద్ధయాన్వితాః । తేషాం నిష్ఠా తు కా కృష్ణ, సత్త్వమాహో రజస్తమః ॥ 1॥ శ్రీభగవానువాచ – త్రివిధా భవతి శ్రద్ధా, దేహినాం సా స్వభావజా । సాత్త్వికీ రాజసీ చైవ, తామసీ చేతి తాం శృణు ॥ 2॥ సత్త్వానురూపా సర్వస్య, శ్రద్ధా భవతి భారత । శ్రద్ధామయోఽయం పురుషో, యో యచ్చ్రద్ధః స ఏవ సః ॥ 3॥ యజంతే సాత్త్వికా దేవాన్, యక్షరక్షాంసి రాజసాః । ప్రేతాన్భూతగణాంశ్చాన్యే, యజంతే తామసా జనాః ॥ 4॥ అశాస్త్రవిహితం ఘోరం, తప్యంతే యే తపో జనాః । దంభాహంకారసంయుక్తాః, కామరాగబలాన్వితాః ॥ 5॥ కర్షయంతః శరీరస్థం, భూతగ్రామమచేతసః । మాం చైవాంతఃశరీరస్థం, తాన్విద్ధ్యాసురనిశ్చయాన్ ॥ 6॥ ఆహారస్త్వపి సర్వస్య, త్రివిధో భవతి ప్రియః । యజ్ఞస్తపస్తథా దానం, తేషాం భేదమిమం శృణు ॥ 7॥ ఆయుః సత్త్వబలారోగ్యం, సుఖప్రీతివివర్ధనాః । రస్యాః స్నిగ్ధాః స్థిరా హృద్యాః, ఆహారా సాత్త్వికప్రియాః ॥ 8॥ కట్వమ్లలవణాత్యుష్ణ, తీక్ష్ణరూక్షవిదాహినః । ఆహారా రాజసస్యేష్టాః, దుఃఖశోకామయప్రదాః ॥ 9॥ యాతయామం గతరసం, పూతి పర్యుషితం చ యత్ । ఉచ్ఛిష్టమపి చామేధ్యం, భోజనం తామసప్రియమ్ ॥ 10॥ అఫలాకాంక్షిభిర్యజ్ఞః, విధిదృష్టో య ఇజ్యతే । యష్టవ్యమేవితి మనః, సమాధాయ సాత్త్వికః ॥ 11॥ అభిసంధాయ తు ఫలమ్, దంభార్థమపి చైవ యత్ । ఇజ్యతే భరతశ్రేష్ఠ, తం యజ్ఞం విద్ధి రాజసమ్ ॥ 12॥ విధిహీనమసృష్టాన్నం, మంత్రహీనమదక్షిణమ్ । శ్రద్ధావిరహితం యజ్ఞం, తామసం పరిచక్షతే ॥ 13॥ దేవద్విజగురుప్రాజ్ఞ, పూజనం శౌచమార్జవమ్ । బ్రహ్మచర్యమహింసా చ, శారీరం తప ఉచ్యతే ॥ 14॥ అనుద్వేగకరం వాక్యం, సత్యం ప్రియహితం చ యత్ । స్వాధ్యాయాభ్యసనం చైవ, వాంగ్మయం తప ఉచ్యతే ॥ 15॥ మనః ప్రసాదః సౌమ్యత్వమ్, మౌనం ఆత్మవినిగ్రహః । భావసంసుధ్ధిరిత్యేతత్, మానసం తప ఉచ్యతే ॥ 16॥ శ్రద్ధయా పరయా తప్తమ్, తపస్తత్రివిధం నరైః । అఫలాకాంక్షిభిర్యుక్తైః, సాత్త్వికం పరిచక్షతే ॥ 17॥ సత్కారమానపూజార్థం, తపో దంభేన చైవ యత్ । క్రియతే తదిహ ప్రోక్తమ్, రాజసం చలమధృవమ్ ॥ 18॥ మూఢగ్రాహేణాత్మనః, పీడయా కృత్యం తపః । పరస్యోత్సాదనార్థం వా, తత్తామసం ఉదాహృతమ్ ॥ 19॥ దాతవ్యమితి యద్దానం, దీయతేఽనుపకారిణే । దేశే కాలే చ పాత్రే చ, తద్దానం సాత్త్వికం స్మృతమ్ ॥ 20॥ యత్తు ప్రత్యుపకారార్థమ్, ఫలముద్దిశ్య వా పునః । దీయతే చ పరిక్లిష్టం, తద్దానం రాజసం స్మృతమ్ ॥ 21॥ అదేశకాలే యద్దానం, అపాత్రేభ్యశ్చ దీయతే । అసత్కృతమవజ్ఞాతం, తత్తామసం ఉదాహృతమ్ ॥ 22॥ ఓం తత్సదితి నిర్దేశః, బ్రహ్మణస్త్రివిధః స్మృతః । బ్రాహ్మణాస్తేన వేదాశ్చ, యజ్ఞాశ్చ విహితాః పురా ॥ 23॥ తస్మాదోమిత్యుదాహృత్య, యజ్ఞదానతపఃక్రియాః । ప్రవర్తంతే విధానోక్తాః, సతతం బ్రహ్మవాదినామ్ ॥ 24॥ తద్భావాద్ధారణాభావాత్, కుర్యాత్కర్మ ఫలోద్ధిశమ్ । యజ్ఞదానతపఃక్రియాః, న తు సదిత్యుచ్యతే పరమ్ ॥ 25॥ సద్భావే సాత్త్వికే సజ్జే, ప్రశస్తే కర్మణి తథా । చిత్తప్రశాంతిబంధాయ, సదిత్యేతత్త్రయోఽన్వయః ॥ 26॥ యజ్ఞే తపసి దానే చ, స్థితిః సదితి చోచ్యతే । కర్మ చైవ తదర్థీయం, సదిత్యేవాభిధీయతే ॥ 27॥ అశ్రద్ధయా హుతం దత్తం, తపస్తప్తం కృతం చ యత్ । అసదిత్యుచ్యతే పార్థ, న చ తత్ప్రేత్య నో ఇహ ॥ 28॥

అధ్యాయం 18 – మోక్షసన్యాసయోగము అర్జున ఉవాచ – సన్యాసస్య మహాబాహో, తత్త్వమిచ్ఛామి వేదితుమ్ । త్యాగస్య చ హృషీకేశ, ప్రథకేశి హృషీకేశ ॥ 1॥ శ్రీభగవానువాచ – కామ్యానాం కర్మణాం న్యాసమ్, సన్యాసం కవయో విదుః । సర్వకర్మఫలత్యాగమ్, ప్రాహుస్త్యాగం విచక్షణాః ॥ 2॥ త్యాజ్యం దోషవదిత్యేకే, కర్మ ప్రాహుర్మనీషిణః । యజ్ఞదానతపఃకర్మ, న త్యాజ్యం ఇతి చాపరే ॥ 3॥ నిశ్చయం శృణు మే తత్ర, త్యాగే భరతసత్తమ । త్యాగో హి పురుషవ్యాఘ్ర, త్రివిధః సమ్ప్రకీర్తితః ॥ 4॥ యజ్ఞదానతపఃకర్మ, న త్యాజ్యం కార్యమేవ తత్ । యజ్ఞో దానం తపశ్చైవ, పావనాని మను‍ഷ్యాణామ్ ॥ 5॥ ఏతాన్యపి తు కర్మాణి, సంగం త్యక్త్వా ఫలాని చ । కర్తవ్యాని ఇతి మే పార్థ, నిశ్చితం మతముత్తమమ్ ॥ 6॥ నియతస్య తు సన్యాసః, కర్మణో నోపపద్యతే । మోహాత్తస్య పరిథ్యాగః, తామసః పరికీర్తితః ॥ 7॥ దుఃఖమిత్యేవ యత్ కర్మ, కాయక్లేశభయాత్త్యజేత్ । స కృత్వా రాజసం త్యాగమ్, నైవ త్యాగఫలం లభేత్ ॥ 8॥ కార్యం ఇత్యేవ యత్ కర్మ, నియతం క్రియతేఽర్జున । సంగం త్యక్త్వా ఫలమ్ చైవ, స త్యాగః సాత్త్వికః మతః ॥ 9॥ న ద్వేష్ట్యకుశలం కర్మ, కుశలే నానుషజ్జతే । త్యాగీ సత్త్వసమావిష్టః, మేధావీ చ నిశ్చయీ ॥ 10॥ న హి దేహభృతా శక్యం, త్యక్తుం కర్మాణ్యశేషతః । యస్తు కర్మఫలత్యాగీ, స త్యాగీత్యభిధీయతే ॥ 11॥ అనిష్టమిష్టం మిశ్రం చ, త్రివిధం కర్మణః ఫలమ్ । భవత్యత్యాగినాం ప్రేత్య, న తు సన్యాసినాం క్వచిత్ ॥ 12॥ పంచైతాని మహాబాహో, కారణాని నిబోధ మే । సాంక్యే కృతాంతే ప్రోక్తాని, సిద్ధయే సర్వకర్మణామ్ ॥ 13॥ అధిష్ఠానం తథా కర్తా, కరణం చ పృథగ్విధమ్ । వివిధాశ్చ పృథక్చేష్టాః, దైవం చైవాత్ర పంచమమ్ ॥ 14॥ శరీరవాంగ్మనోభిః యత్, కర్మ ప్రారభతే నరః । న్యాయం వా విపరీతం వా, పంచైతే తస్య హేతవః ॥ 15॥ తత్రైవం సతి కర్తారం, ఆత్మానం కేవలం తుయః । పశ్యత్యకృతబుద్ధిత్వాత్, న స పశ్యతి దుర్మతిః ॥ 16॥ యస్య నాహంకృతో భావః, బుద్ధిః యస్య న లిప్యతే । హత్వాపి స ఇమాన్ లోకాన్, న హంతి న నిబధ్యతే ॥ 17॥ జ్ఞానం జ్ఞేయం పరిజ్ఞాతా, త్రివిధా కర్మచోదనా । కరణం కర్మ కర్తేతి, త్రివిధః కర్మసంగ్రహః ॥ 18॥ జ్ఞానం కర్మ చ కర్తా చ, త్రిధైవ గుణభేదతః । ప్రోచ్యతే గుణసంఖ్యానే, యథావచ్ఛృణు తాని మే ॥ 19॥ సర్వభూతేషు యేనేకం, భావమవ్యయంīk్షతే । అవిభక్తం విభక్తేషు, తజ్జ్ఞానం విద్ధి సాత్త్వికమ్ ॥ 20॥ పృథక్త్వే న తు యజ్జ్ఞానం, నానాభావాన్ పృథగ్విధాన్ । వెట్టి సర్వేషు భూతేషు, తజ్జ్ఞానం విద్ధి రాజసం ॥ 21॥ యత్తు కృత్స్నవదేకస్మిన్, కార్యే సక్తమహైతుకమ్ । అతత్త్వార్థవదల్పం చ, తత్తామసముదాహృతమ్ ॥ 22॥ నియతం సంగరహితం, అరాగద్వేషతః కృతమ్ । అఫలప్రేప్సునా కర్మ, యత్తత్సాత్త్వికముచ్యతే ॥ 23॥ యత్తు కామేప్సునా కర్మ, సహంకారేన వా పునః । క్రియతే బహులాయాసమ్, తద్రాజసముదాహృతమ్ ॥ 24॥ అనుబంధం క్షయం హింసాం, అనపేక్ష్య చ పౌరుషమ్ । మోహాదారభ్యతే కర్మ, యత్తత్తామసముచ్యతే ॥ 25॥ ముక్తసంగోఽనహంకారి, ధృత్యుత్సాహసమన్వితః । సిద్ధ్యసిద్ధ్యోర్నిర్వికారః, కర్తా సాత్త్విక ఉచ్యతే ॥ 26॥ రాగీ కర్మఫలప్రేప్సుః, లుబ్ధో హింసాత్మకోఽశుచిః । హర్షశోకాన్వితః కర్తా, రాజసః పరికీర్తితః ॥ 27॥ అయుక్తః ప్రాకృతః స్థబ్ధః, శఠో నైష్కృతికః అలసః । విషాదీ దీర్ఘసూత్రీ చ, కర్తా తామస ఉచ్యతే ॥ 28॥ బుద్ధేః భేదం ధృటేశ్చైవ, గుణతస్త్రివిధం శృణు । ప్రోచ్యమానమశేషేణ, పృథక్త్వేన ధనంజయ ॥ 29॥ ప్రవృత్తిం చ నివృత్తిం చ, కార్యం అకార్యం ఏవ చ । అయయా చ అవయయం చైవ, బుధ్ధిః సాత్త్వికా మతా ॥ 30॥ యయా ధర్మాధర్మం చ, కార్యం చాకార్యమేవ చ । అయథావత్ ప్రజానాతి, బుద్ధిః సా పార్ధ రాజసీ ॥ 31॥ అధర్మం ధర్మమితి యా, మన్యతే తమసావృతా । సర్వార్థాన్ విపరీతాంశ్చ, బుద్ధిః సా పార్ధ తామసీ ॥ 32॥ ధ్యృత్యా యయా ధారయతే, మనః ప్రాణేంద్రియక్రియాః । యోగేనావ్యభిచారిణ్యా, ధ్యృతి సా పార్ధ సాత్త్వికీ ॥ 33॥ యయా తు ధర్మకామార్థాన్, ధ్యృత్యా ధారయతేఽర్జున । ప్రసంగేన ఫలాకాంక్షీ, ధ్యృతి సా పార్ధ రాజసీ ॥ 34॥ యయా స్వప్నం భయం శోకమ్, విషాదం మదమేవ చ । న విముంచతి దుర్మేదా, ధ్యృతి సా పార్ధ తామసీ ॥ 35॥ సుఖం తు ఇదానీం త్రివిధమ్, శృణు మే భరతర్షభ । అభ్యాసాత్రమతే యేనా, తత్ సుఖం నిగచ్ఛతి ॥ 36॥ యత్తదగ్రే విషమివ, పరినామేఽమృతోపమమ్ । తత్సుఖం సాత్త్వికం ప్రోక్తమ్, ఆత్మబుద్ధిప్రసాదజమ్ ॥ 37॥ విషయేంద్రియసంయోగాత్, యత్తదగ్రేఽమృతోపమమ్ । పరినామే విషమివ, తత్సుఖం రాజసం స్మృతమ్ ॥ 38॥ యదగ్రే చానుబంధే చ, సుఖం మోహనమాత్మనః । నిద్రాలస్యప్రమాదోత్థమ్, తత్తామసముదాహృతమ్ ॥ 39॥ న తద్స్తి పృథివ్యాం వా, దివి దైవేషు వా పునః । సత్త్వం ప్రకృతిజైర్ముక్తమ్, యదేభిఃస్యాత్ త్రిభిర్గుణైః ॥ 40॥ బ్రాహ్మణక్షత్రియవిశాం, శూద్రాణాం చ పరంతప । కర్మాణి ప్రవిభక్తాని, స్వభావప్రభవైర్గుణైః ॥ 41॥ శమో దమస్తపః శౌచం, క్షాంతిరార్జవమేవ చ । జ్ఞానం విజ్ఞానమాస్తిక్యం, బ్రహ్మకర్మ స్వభావజమ్ ॥ 42॥ శౌర్యం తేజో ధృతిర్దాక్ష్యం, యుద్ధే చాప్యపలాయనం । దానమీశ్వరభావశ్చ, క్షాత్రం కర్మ స్వభావజమ్ ॥ 43॥ కృషిగోరక్ష్యవాణిజ్యం, వైశ్యకర్మ స్వభావజమ్ । పరిచర్యాత్మకం కర్మ, శూద్రస్యాపి స్వభావజమ్ ॥ 44॥ స్వే స్వే కర్మణ్యభిరతః, సంసిద్ధిం లభతే నరః । స్వకర్మనిరతః సిద్ధిం, యథా విందతి తచ్ఛృణు ॥ 45॥ యతః ప్రవృత్తిర్భూతానాం, యేన సర్వమిదం తతమ్ । స్వకర్మణా తమభ్యర్చ్య, సిద్ధిం విందతి మానవః ॥ 46॥ శ్రేయాన్ స్వధర్మో విగుణః, పరధర్మాత్స్వనుష్ఠితాత్ । స్వభావనియతం కర్మ, కుర్వన్నాప్నోతి కిల్బిషమ్ ॥ 47॥ సహజం కర్మ కౌంతేయ, సదోషమపి న త్యజేత్ । సర్వారంభా హి దోషేణ, ధూమేనాగ్నిరివావృతాః ॥ 48॥ అసక్తబుద్ధిః సర్వత్ర, జితాత్మా విగతస్పృహః । నైష్కర్మ్యసిద్ధిం పరమామ్, సన్యాసేనాధిగచ్ఛతి ॥ 49॥ సిద్ధిం ప్రాప్య తథా బ్రహ్మ, తతః అప్నోతి నిర్వాణమ్ । జ్ఞానసంయతచేతసా, యతః క్లీన్నాదిగచ్ఛతి ॥ 50॥ బుద్ధ్యా విశుద్ధయా యుక్తః, ధ్యాత్మానమ్ నియతేంద్రియః । వాక్కయమానసైః శుద్ధైః, యోగపరో విముక్తః ॥ 51॥ వివేకజ్ఞానవిశుద్ధాత్మా, వీత్యాసక్తో విగతస్పృహః । నిష్కామః సర్వభూతేషు, మద్భావమధిగచ్ఛతి ॥ 52॥ బ్రహ్మభూతః ప్రసన్నాత్మా, న శోచతి న కాంక్షతి । సమః సర్వేషు భూతేషు, మద్భక్తిం లభతే పరామ్ ॥ 53॥ భక్త్యా మామభిజానాతి, యావాన్యశ్చాస్మి తత్త్వతః । తోతః మాం తత్త్వతో జ్ఞాత్వా, విశతే తధనంతరం ॥ 54॥ సర్వకర్మాణ్యపి సదా, కుర్వాణో మద్వ్యపాశ్రయః । మత్ప్రసాదాదవాప్నోతి, శాశ్వతం పదమవ్యయం ॥ 55॥ చేతసా సర్వకర్మాణి, మయి సన్యస్య మత్పరః । బుద్ధియోగముపాశ్రిత్య, మచ్ఛితః సతతం భవ ॥ 56॥ మచ్ఛితః సర్వదుర్గాణి, మత్ప్రసాదాత్తరిష్యసి । అథ చేత్త్వమహంకారాత్, న శ్రోష్యసి వినంక్ష్యసి ॥ 57॥ యదహంకారమాశ్రిత్య, న యోత్స్య ఇతి మన్యసే । మిథ్యైష వ్యవసాయస్తే, ప్రకృతిస్త్వాం నియోక్ష్యతి ॥ 58॥ స్వభావజేన కౌంతేయ, నిబద్ధః స్వేన కర్మణా । కర్తుం నేచ్ఛసి యన్మోహాత్, కరिष्यస్యవశోఽపి తత్ ॥ 59॥ ఈశ్వరః సర్వభూతానాం, హృద్దేశేఽర్జున తిష్ఠతి । భ్రమయన్సర్వభూతాని, యంత్రారూఢాని మాయయా ॥ 60॥ ఈశ్వరః సర్వభూతానాం, హృద్దేశేऽర్జున తిష్ఠతి । భ్రమయన్సర్వభూతాని, యంత్రారూఢాని మాయయా ॥ 61॥ తమేవ శరణం గచ్ఛ, సర్వభావేన భారత । తత్‌ప్రసాదాత్పరాం శాంతిం, స్థానం ప్రాప్స్యసి శాశ్వతమ్ ॥ 62॥ ఇతి తే జ్ఞానమాఖ్యాతం, గుహ్యాద్గుహ్యతరం మయా । విమృశ్యైతదశేషేణ, యథేచ్ఛసి తథా కురు ॥ 63॥ సర్వగుహ్యతమం భూయః, శృణుమే పరమం వచః । ఇష్టోఽసి మే దృఢమితి, తో వక్ష్యామి హితం మమ ॥ 64॥ మన్మనా భవ మద్భక్తః, మద్యాజీ మాం నమస్కురూ । మామేవైష్యసి సత్యం తే, ప్రతిజానే ప్రియోఽసి మే ॥ 65॥ సర్వధర్మాన్పరిత్యజ్య, మామేకం శరణం వ్రజ । అహం త్వా సర్వపాపేభ్యః, మోక్షయిష్యామి మా శుచః ॥ 66॥ ఇదం తే నాతపస్కాయ, నాభక్తాయ కదాచన । న చాశుశ్రూషవే వాచ్యం, న చ మాం యోఽభ్యసూయతి ॥ 67॥ య ఇదం పర్మం గుహ్యం, మద్భక్తేష్వభిధాస్యతి । భక్తిం మయి పరాం కృత్వా, మామేవైష్యత్యసంశయః ॥ 68॥ న చ తస్మాన్మనుష్యేషు, కశ్చిన్ మే ప్రియకృత్తమః । భవితా న చ మే తస్మాత్, అన్యః ప్రియతరో భువి ॥ 69॥ అధ్యేష్యతే చ య ఇమం, ధర్మ్యం సంభాదమావయోః । జ్ఞానయజ్ఞేన తేనాహమ్, ఇష్టః స్యామితి మే మతిః ॥ 70॥ శ్రద్ధావాన్ అనసూయశ్చ, శృణుయాదపి యః నరః । సోఽపి ముక్తః శుభాంల్లోకాన్, ప్రాప్నుయాత్ పుణ్యకర్మణామ్ ॥ 71॥ కచ్చిదేతచ్చ్రుతం పార్ధ, త్వయైకాగ్రేణ చేతసా । కచ్చిదజ్ఞానసంమోహః, ప్రనష్టస్తే ధనంజయ ॥ 72॥ అర్జున ఉవాచ — నష్టో మోహః స్మృతిర్లబ్ధా, త్వత్ప్రసాదాన్మయాచ్యుత । స్థితోఽస్మి గతసందేహః, కరిష్యే వచనం తవ ॥ 73॥ సంజయ ఉవాచ — ఇత్యహం వాసుదేవస్య, పార్థస్య చ మహాత్మనః । సంభాదమిమమశ్రౌషమ్, అద్భుతం రోమహర్షణమ్ ॥ 74॥ వ్యాసప్రసాదాచ్చ్రుతవాన్, ఏతద్గుహ్యమహం పరమ్ । యోగం యోగేశ్వరాత్ కృష్ణాత్, సాక్షాత్కథయతః స్వయం ॥ 75॥ రాజన్సంస్మృత్య సంస్మృత్య, సంభాదమిమమద్భుతమ్ । కేషవార్జునయోః పుణ్యం, హృష్టోఽస్మి ముహుర్ముహుః ॥ 76॥ తచ్ఛ సంస్మృత్య సంస్మృత్య, రూపమత్యద్భుతం హరేః । విస్మయో మే మహాన్ రాజన్, హృష్టశ్చ పునః పునః ॥ 77॥ యత్ర యోగేశ్వరః కృష్ణః, యత్ర పార్థో ధనుర్ధరః । తత్ర శ్రీర్విజయో భూతిః, ధ్రువా నీతిర్మతిర్మమ ॥ 78॥